Муаммо сабӯи даҳманӣ.

Муиниддин гуфт: — Чунин як масъалаеро аз калонҳо шунидам: ду нафар дар биёбоне мерафтанд. Сабӯи даҳмание пур аз равғани зағир доштанд ва ду сабӯи дигари холӣ доштанд, ки яке ҳафтманӣ ва дигаре семанӣ буд. Дар нисфи роҳ хостанд аз ҳам ҷудо шаванд ва равғани зағирро баробар тақсим кунанд. Чӣ тавр метавонанд, ки онро панҷманӣ1 тақсим … Читать далееМуаммо сабӯи даҳманӣ.

Муаммои рақамҳо.

Ҷомӣ гуфт: — Рақамҳои аз як то нӯҳро дар се қатор сераҳӣ бояд гузошт, ки ҳосили ҷамъ аз ҳама тараф понздаҳ барояд. Ҳама навиштанд: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9. Қариб ним соат гузашт. Низомиддин Довуд садо баровард: — Ман ёфтам. 15 15 15 15 15 15 6 7 2 15 15 … Читать далееМуаммои рақамҳо.

Ҷамоати панҷгона «Муаммои турнаҳо».

Ин ҷамоати панҷгона дар сабзазорон на танҳо дарс мехонданд, балки сӯҳбатҳои аҷибу ғариби завқовар меоростанд, луғзу чистон мегуфтанд, байтбарак мекарданд, қиссаву ривоят ва латифаю ҳикоятҳои дилангез нақл мекарданд, гоҳе дар майдону хиёбонҳои шаҳр ба тамошои дорбозу хирсбоз мерафтанд. Гоҳе масоили шунидаашонро низ ба ҳам гуфта, таҳлилу тасдиқи онҳоро аз якдигар дархост мекарданд. Рӯзе Камолиддин ҳикоят … Читать далееҶамоати панҷгона «Муаммои турнаҳо».

Дар маҷлиси Ҷомӣ.

Баҳори соли 1483 буд. Ҳар ду писари Хоҷа Аҳрор1 аз Самарқанд ба зиёрати Машҳад рафта, аз он ҷо ба Ҳирот омаданд ва дар Хиёбон меҳмони Ҷомӣ шуданд. Ҷомӣ ба шарафи онҳо зиёфат ороста, дар баробари шогирдонаш баъзе калоншавандаҳоро низ хабар кард. Ҳусайни Бойқаро2 ҳам ба ин маҷлис омад. Сӯҳбат гарм шуд. Ҷомӣ чун ҳарвақта аз … Читать далееДар маҷлиси Ҷомӣ.

Шеъри ростмазмун.

Мегӯянд: шахсе дар назди Мавлоно Ҷомӣ даъвои шеършиносӣ намуда, ба тарзи эътироз ба Мавлоно гуфт: Шеърҳои шумо ҳама cap то cap дурӯғ аст. Аз шумо муносиб он аст, ки шеърҳои ростмазмун гӯед. Ҷомӣ гуфт: — Ин тавр бошад, барои шумо як байти ростмазмун мегӯям, ки хонда завқ кунед. Ва ин байтро навишта дод: Латта дар … Читать далееШеъри ростмазмун.

Саҳви қалам.

Гӯянд Алишери Навоӣ девони қадимии Ҷомиро ба Абдусамад ном котиби хушнавис китобат фармуд. Девон бо лавҳ ва ҷадвалҳои нодиракорона ҳам зинат дода шуда буд. Навоӣ ин нусхаро ба Ҷомӣ дод, ки агар котиб хатое карда бошад, бо қалами худ ислоҳ кунад, ки сабаби обрӯи китоб меша¬вад. Ҷомӣ дид, ки котиб бисёр хато навиш¬та, баъзе лафзҳоро … Читать далееСаҳви қалам.

Соғарӣ.

Соғарӣ шоире буд бадшеър, шӯридаҳол, соддалавҳ, вале ба Ҷомӣ иродатманд буд ва аз ин рӯ гоҳ-гоҳе Ҷомӣ бо ӯ мутоиба мекард. Ҷомӣ дар шаъни ӯ қитъае гуфта буд: Соғарӣ мегуфт: Дуздони маонӣ бурдаанд, Ҳар куҷо дар шеъри ман маънии рангин дидаанд. Дидам аксар шеърҳояшро, яке маънӣ надошт, Рост мегуфт, он ки маъниҳошро дуздидаанд. Манзури Соғарӣ … Читать далееСоғарӣ.

Шаҷара (насабнома).

Шаҷара1 Мавлоно Ҷомӣ аз сарзанишу писханди амалдорони олирутба ҳам ибо намекард, кирдорҳои ношоистаашонро ҳамеша фош менамуд. Воқеан, Низомулмулк, ки вазири Султон Ҳусайни Мирзо буд, насаби худро ба асҳоби пайғамбар ва махсусан ба авлоди амуи ӯ Абдулаббос дуруст карда, шаҷарае нависонда буд ва аз тамоми калоншавандаҳо, қозиву муфтиҳои вилояти Хуросон илтимос мекард, ки ба зери он … Читать далееШаҷара (насабнома).

Пиндорам туӣ…

Мавлоно Ҷомӣ дар маҷлисе ғазале суруд, ки матлааш ин буд: Баски дар ҷони фигору ҷисми беморам туӣ, Ҳар кӣ пайдо мешавад аз дур, пиндорам туӣ. Яке аз шайхзодаҳои шаҳр, ки холӣ аз балоғат набуд ва даъвии шеъру шоирӣ мекард, бар матлаи ғазали Мавлоно Ҷомӣ эътироз намуд ва гуфт: — Ҷаноби Мавлано! Шумо дар ин матлаъ … Читать далееПиндорам туӣ…

Ҷомӣ ва Ҳотифӣ.

Рӯзе Мавлоно Абдураҳмони Ҷомӣ барои табъозмоӣ хоҳарзодаи худ Мавлоно Ҳотифиро водошт, ки чанд мисраъ аз ашъори Фирдавсиро, ки ба сурати ҳаҷв суруда аст, истиқбол намояд. Мавлоно Ҳотифӣ қабул кард ва гуфт: — Он шеър кадом аст? Ҳазрати Ҷомӣ шеърро ба Ҳотифӣ бисупурд, ки он қарори зайл аст: Дарахте, ки талх аст, ӯро сиришт, Гараш барнишонӣ … Читать далееҶомӣ ва Ҳотифӣ.

Ҷомӣ ва шогирд.

Яке аз бузургзодагони Ҳирот фарзандашро барои омӯзиши забон ба ҳузури ҳазрати Нуриддин Абдураҳмони Ҷомӣ бурд. Ҳазрати Ҷомӣ дарси ӯро аз «Сарфи мир» оғоз карданд. Аввалин дарсро гуфтанду баъд ба шогирд, ки роҳаш аз миёни бозорчаи шаҳр буд, таъкид намуданд, ки дарсро чандин рӯз такрор намояд. Писар рафт ва бо шавқу дилбастагӣ дарсашро хуб такрор кард … Читать далееҶомӣ ва шогирд.

Фазлуллоҳ Ҷамолӣ ва Ҷомӣ.

Дафъае Фазлуллоҳ Ҷамолӣ ном шоире аз Ҳинд ба зиёрати Ҷомӣ омада буд. Дар маҷлиси аввалин ӯ дар боло нишаст. Чун вай дар либосҳои ҷанда буд, ба яке аз амалдорони вақт Амир Ҷалоир бад расид. Гуфт: — Миёни туву саг чӣ қадар фарқ аст? Ҷамолӣ гуфт: — Як ваҷаб. Ҷомӣ аз тарзи каломи ӯ мутааҷҷиб шуда … Читать далееФазлуллоҳ Ҷамолӣ ва Ҷомӣ.

Мавлоно — Ҳикоятҳо

ҲИКОЯТИ БОҒБОН, СЎФӢ, ФАҚЕҲ ВА АЛАВӢ Боғбоне чун назар дар боғ кард, Дид, чун дуздон, ба боғи худ се мард. Як фақеҳу як шарифу сўфие. Ҳар яке шўхе, фузуле, йўфие2. Гуфт: «Бо инҳо маро сад ҳуҷҷат аст, Лек ҷамъанду ҷамоат раҳмат аст. Барнаёям яктана бо се нафар, Пас, бибуррам-шон нахуст аз якдигар. Ҳар якеро ман … Читать далееМавлоно — Ҳикоятҳо

Мавлоно — Ҳикоятҳо

Ҳикояти зоҳир шудани фазл ва ҳунари Луқмон Xоҷаи Луқмон чу Луқмонро шинохт, Банда буд ўрову бо ў ишқ бохт. Ҳар таоме, к-оваридандӣ ба вай, Кас сўи Луқмон фиристодӣ зи пай, То ки Луқмон даст сўи он барад Қосидан1, то хоҷа пасхўрдаш хўрад. Сўри2 ў хўрдию шўр ангехтӣ, Ҳар таоме, к-ў нахўрдӣ, рехтӣ, В-ар бихўрдӣ, бедилу … Читать далееМавлоно — Ҳикоятҳо

Мавлоно — Ҳикоятҳо

ҚИССАИ МУРҒ ВА САЙЁД Он яке мурғе гирифт аз макру дом, Мурғ ўро гуфт: «К-эй хоҷа(и) ҳумом1, Ту яке мурғе заифе ҳамчу ман, Сайд карда хўрда гир, эй некзанн2; Ту басе говону мешон хўрдаӣ, Ту басе уштур ба қурбон кардаӣ. Худ нагаштӣ сер з-онҳо дар заман, Ҳам нагардӣ сер аз аҷзои ман. Мар-маро озод гардон … Читать далееМавлоно — Ҳикоятҳо

Мавлоно — Ҳикоятҳо

Марди аблаҳ ва хирс Аждаҳое хирсро дармекашид, Шермарде рафту фарёдаш расид. Шермардонанд дар олам мадад, Он замон, к-афғони мазлумон расад. Бонги мазлумон зи ҳар чо бишнаванд, Он тараф чун раҳмати Ҳаққ медаванд. Он сутунҳои халалҳои ҷаҳон, Он табибони маразҳои ниҳон. Маҳзи меҳру довариву раҳматанд, Ҳамчу Ҳақ беиллату беришватанд. «Ин чӣ ёрӣ мекунӣ якборагиш?» Гўяд: «Аз … Читать далееМавлоно — Ҳикоятҳо

Мавлоно — Маснавии маънавӣ, ҳикоят

Қиссаи бозаргон ва тўтии маҳбуси ў Буд бозаргону ўро тўтие, Дар қафас маҳбус, зебо тўтие. Чунки бозаргон сафарро соз кард, Сўйи Ҳиндустон шудан оғоз кард. Ҳар ғулому ҳар канизакро зи ҷуд Гуфт: «Баҳри ту чӣ орам? Гўӣ зуд». Ҳар яке аз вай муроде хост кард, Ҷумларо ваъда бидод он некмард. Гуфт тўтиро: «Чӣ хоҳӣ армуғон … Читать далееМавлоно — Маснавии маънавӣ, ҳикоят

Аттори Нишопурӣ-Мантиқ-ут-тайр

  «Мантиқ-ут-тайр» (нутқи парранда) асари тамсилӣ-рамзӣ буда, аз 4600 байт иборат аст. «Мантиқ-ут-тайр»-ро ҳатто ҳамосаи ирфонӣ гуфтаанд. Ин асар ҳамосаи рўҳи ҷўянда буда, толибони маърифати ҳақ ҳастанд. Аттор дар ин маснавӣ аз мароҳили сулук (роҳҳои расидан ба камол – ба дараҷаи Инсони комил ва ниҳоят ба асл — ба Худо) – «ҳафт водӣ» ё ба … Читать далееАттори Нишопурӣ-Мантиқ-ут-тайр

Аттори Нишопурӣ-Тазкиратулавлиё

Пешгуфтор «Тазкиратулавлиё» ёдномаи муҳиббони Худо ва қиссаи ошиқони кибриёст.  Ин асар, ки насре гарм ва пуршўру ҳол ва сода ва бетакаллуф дорад, достони зиндагӣ ва шарҳи аҷоиби аҳвол ва латоифи гуфтори наваду шаш тан аз машоихи бузурги тариқати сўфиён аст, ки дар миёни онҳо «наҳангони дарёхор» (орифони бузург) чун Боязиди Бастомӣ, Ҳусайни Мансури Ҳаллоҷ, Шайх … Читать далееАттори Нишопурӣ-Тазкиратулавлиё

Саноии Ғазнавӣ — Маснавии Тариқуттаҳқиқ

ПАНД Умр зоеъ макун ба бехирадӣ, Дур шав дур аз сифоти дадӣ. Бо даду дев чанд ҳамнафасӣ, Илм омўз то ба Ҳаққ бирасӣ. Ҳар кӣ аз илми ҳақ нашуд огоҳ Дар биёбони ҷаҳл шуд гумроҳ. Охир ин кори илмбозӣ нест, Илми дин порсию тозӣ нест… Чист илм? Аз ҳаво раҳонанда Соҳибашро ба Ҳаққ расонанда. Ҳар … Читать далееСаноии Ғазнавӣ — Маснавии Тариқуттаҳқиқ