Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ — Қасидаи «Шикоят аз пирӣ»

Ин қасида аз 34 байт иборат буда, дар баҳри муҷтасси мусаммани мақсур суруда шудааст. Баҳри муҷтасси мусаммани мақсур дар ҳар мисраъ аз рукнҳои мафоилун, фаилотун, мафоилун ва фаълун иборат аст. Аз ҷиҳати мавзўъ «Шикоят аз пирӣ» қасидаи шарҳиҳолӣ буда, шоир онро дар айёми пирӣ ва рўзҳои саõти зиндагиаш навиштааст. Дар ин қасида Рўдакӣ лаҳзаҳои муҳимтарини […]

Continue Reading

Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ — Дар ситоиши Наср ибни Аҳмад

Дар пораҳои боқимондаи қасидаҳои Рўдакӣ бо роҳҳо, шеваҳо ва усулҳои гуногун ба мамдўҳон нисбат дода шудани сифатҳои олии инсонӣ ва сиёсатмадорӣ ба назар мерасад. Шоир ба ташбеҳу маҳоз ва истиора, тазоду муболиға ва иғроқ, талмеҳ, таҳнис, музораа, иҳом ва дигар санъатҳои бадеӣ користонҳои ҳангии мамдўҳ, хусусан пирўзиҳои ўро бар бадхоҳону бадандешони мулку давлат ситоиш намуда, […]

Continue Reading

Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ — Mодари май

Қасидаи «Mодари май» Қасидаи мадҳияи дигари Рӯдакӣ, ки пурра ба даст даромадааст, ба сабаби бо ифодаи «модари май» шўрўъ шуданаш қасидаи «Модари май» ном гирифтааст. Ин қасида дар ситоиши малики Хуросон, яъне волии Хуросон Абўҷаъфар Аҳмад ибни Муҳаммад буда, ин малик соли 933 ҳокими исёнҷўи вилояти Рай Мокон ибни Кокуро, ки бар зидди Насри 2 […]

Continue Reading

Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ — Калила ва Димна

«КАЛИЛА ВА ДИМНА» Асли ин достони машҳури ҷаҳонӣ ҳиндӣ буда, дар асри VI аз ҳиндӣ ба паҳëавӣ тарҷума шуда буд. Баъд онро дар асри VIII Абдуллоҳ ибни Муқаффаъ аз паҳлавӣ ба арабӣ гардонд. Дар аҳди Наср ибни Аҳмади Сомонӣ «Калила ва Димна»-ро Балъамӣ аз арабӣ ба форсии дарӣ бо наср тарҷима карда буд. «Калила ва […]

Continue Reading

Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ — Ғазалҳо

Гирифт хоҳам зулфайни анбарини туро, Ба бӯса нақш кунам барги ёсамини туро. Ҳар он замин, ки ту як раҳ бар ӯ қадам биниҳӣ, Ҳазор саҷда барам хоки он замини туро. Ҳазор бӯса диҳам бар сахойи номаи ту, Агар бибинам бар мӯҳри ӯ нигини туро. Ба теғи ҳинду, бигӯ, дасти ман ҷудо бикунанд, Агар нагирам рӯзе […]

Continue Reading

Дар ситоиши Рӯдакӣ

ШАҲИДИ БАЛХӢ Ба сухан монад шеъри шуаро, Рўдакиро суханаш талвино. Шоиронро хаву аҳсан мадеҳ, Рўдакиро хаву аҳсан ҳиҷо. КИСОИИ МАРВАЗӢ Рўдaкӣ устоди шоирони ҷaҳон буд, Садяк аз ў туӣ, Кисоӣ, яргист. ШОИРИ ГУМНОМ Рўдакӣ рафту монд ҳикмати ўй, Май бирезад, нарезад аз май бўй. Шоират ку кунун, ки шоир рафт? Набувад низ ҷовидона чануй. МАЪРУФИИ […]

Continue Reading

Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ

Ба Ҳаққ нолам зи ҳаҷри дӯст зоро, Саҳаргоҳон чу бар гулбун ҳазоро. Қазо гар доди ман настонад аз ту, Зи сӯзи дил бисӯзонам қазоро! Чу ораз барфурӯзӣ, мебисӯзад Чу ман парвона бар гирдат ҳазоро! Нагунҷам дар лаҳад, гар з-он ки лахте Нишинӣ бар мазорам сӯгворо! * * * Ҷаҳон ин асту чунин аст, то буд, […]

Continue Reading

Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ — Пандҳо

Пандҳои Рўдакӣ Зиндагӣ дар назари Рўдакӣ якнавохт нест. Ў дар кўҳаншуданҳо, навшавиҳо, ҷои вайрониҳоро гирифтани ободониҳо ва баръакс, ба харобиҳо мубаддал гардидани ободиҳо ва тазоди табиат ҳаракати доимии ҳаёт ва мавҷудотро мебинад. Ӯ қонуни диалектикии пайдоиш ва нест шудани ҳаётро дарк намуда, аз он доир ба моҳияти ҷаҳони моддӣ ва сиришти ҳаёти инсонӣ хулосаҳои ибратбахш […]

Continue Reading

Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ — асосгузори адабиёти форсу тоҷик

Абўабдуллоҳи Рўдакӣ суханварест, ки ҳанўз дар замони зиндагиаш ҳамчун саромад ва устоди бузурги шоирон эътироф шудааст. Ӯро муосиронаш ҳангоми дар қайди ҳаёт будан чун пешвои аҳли адаб шинохтаанд. Унвонҳои қофиласолори назм, соҳибқирони шоирӣ, маликушшуаро ва одамушшуаро ба ин далеланд. Дар давоми бeш аз ҳазор сол бузургони илму адаб ба устоди устодон, тавонотарин шоир ва некўсухану […]

Continue Reading

Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ

Зиндагинома Абӯабдуллоҳ Ҷаъфар фарзанди Муҳаммад, машҳур бо тахаллуси Рӯдакӣ, соли 858 дар деҳаи Рӯдак (ҳозира Панҷрӯди ноҳияи Панҷакент) ба дунё омадааст. Манзараҳои рангини табиати кӯҳистон ба ин кӯдаки тезҳуш илҳом мебахшид ва шавқи суруду мусиқиро дар ӯ мебарангехт. Ба навиштаи Муҳаммад Авфии Бухороӣ чунон закӣ ва тезфаҳм буд, ки дар ҳаштсолагӣ Қуръон тамоман ҳифз кард […]

Continue Reading

Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ — Поягузори адабиёти форс-тоҷик

Давраи адабиёти забони форсии нав, ки машҳур ба забони дарӣ аст, бо давраи салтанати Сомониён ва бо номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ алоқаманд аст. Ин адабиёт дар замони Сомониён ба вуҷуд омад ва забони он забони давлатӣ ва забони илму фарҳанги эронӣ гардид. Шуҳрати ҷаҳонии адабиёти форс-тоҷик наз аз ҳамин аср ибтидо мегирад ва дар саргаҳи ин […]

Continue Reading