Шириншоҳ Шоҳтемур

Шириншоҳ Шоҳтемур фарзанди деҳқон аз деҳаи Поршиневи волости Шуғнони Помири ғарбӣ ҳаст. Соли 1899 дар деҳаи номбурда таваллуд ёфт. Волидонаш ба ғаллакорӣ шуғл варзида зиндагии хеле қашшоққона доштанд. Дар ҳоли ҳозир дар қайди ҳаёт нестанд. Тахминан соли 1908 ё соли 1909, вақте ки 8-9 сола буд, онҳо аз олам гузаштанд. Аслу насаби падараш аҳли рӯҳонист, … Читать далееШириншоҳ Шоҳтемур

ТОҶИКОН — Муборизаи халқҳои Осиёи миёна бо қӯшунҳои Юнону Макдунӣ.

Қувваҳои ҳарбӣ ва ҳунари ҷангии халқҳои Осиёи Миёна Халқҳои Осиёи Миёна бо кадомин қувваҳо муқобили Искандари Мақдунӣ муқовимат карданд? Бояд қайд кард, ки камбудии асосии қувваҳои мудофиавии Осиёи Миёна марказият надоштани онҳо буд. Дар даврае, ки мавриди баҳси мо қарор гирифтааст, фақат як қисми Осиёи Миёна ба қаламрави ҳахоманишиҳо дохил шуда ва он ҳам ба … Читать далееТОҶИКОН — Муборизаи халқҳои Осиёи миёна бо қӯшунҳои Юнону Макдунӣ.

ТОҶИКОН — Лашкаркашии Искандари Мақдунӣ ба Шарқ.

Дар аҳди салтанати Файлақуси II (359–336 пеш аз милод) иқтидори Мақдуния афзуда, марказиятнокӣ ва иттиҳоди он устувор мегардад, ки дар ин бобат барҳам додани майлҳои ҷудоихоҳии аъёну ашрофи мақдунӣ роли муҳим бозид. Файлақус дар ташкили қӯшун ҳам дигаргунӣ ба амал овард. Аз ҷумла, дар қӯшуни пиёдагард воҳидҳои ҷудогона – сафҳои зичро ҷорӣ кард. Хусусан кор … Читать далееТОҶИКОН — Лашкаркашии Искандари Мақдунӣ ба Шарқ.

ТОҶИКОН — Асри аввали оҳан.

Материалҳои археологӣ бо қиёси баъзе мадракҳои забонӣ ва ҳамчунин сарчашмаҳои хаттии қадим, ки ба давраҳои баъдтар тааллуқ доранд, манзараи ҳаёти ҷамъиятии Осиёи Миёнаи охири ҳазораи II – ибтидои ҳазораи I пеш аз милодро равшан месозанд. Дар ибтидои ҳазораи I пеш аз милод сокинони Осиёи Миёна аз маъдан истеҳсол кардани оҳанро ёд гирифта буданд. Ф.Энгелс аҳамияти … Читать далееТОҶИКОН — Асри аввали оҳан.

ТОҶИКОН — Замони мезолит ва неолит.

Замони мезолит ва неолитро одатан ба 10–15 ҳазор сол тахмин мекунанд. Лекин давоми ин давраи ҳаёти инсонӣ дар ҳар маҳал ҳар хел будааст. Дар асоси маълумот ва мадракҳои мавҷудаи археологӣ ба чунин хулоса омадан мумкин аст, ки аҳолии Осиёи Миёна дар ин давра хеле сершумор гардида, дар шароити сохти қабилавии модаршоҳӣ зиндагонӣ мекардаанд. Дар ин … Читать далееТОҶИКОН — Замони мезолит ва неолит.

Таърихи пайдоиш ва ташаккули алгебра.

-Алгебра ҳамчун қисми таркибии илми ҳисоб (арифметика) муддати тӯлонӣ бо вай якҷоя инкишоф ёфт. Дар доираи илми ҳисоб ҳанӯз 4000 сол пеш бобулиҳо, мисриҳо, баъдтар юнониҳо, хитоиҳо ва ҳиндуиҳои қадим ишораҳои алоҳида истифола бурда, масъалаҳои гуногунро ҳал менамуданд. Махсусан дар Осиёи Миёна ва Ҳиндустони асримиёнагӣ (асрҳои IX-XI) ин фанни қадима хеле пеш рафт ва бо … Читать далееТаърихи пайдоиш ва ташаккули алгебра.

Савоҳои тестӣ аз фанни таърихи халқи тоҷик қисми 2 (10)

Як таланти давраи Ҳахоманиши чӣ миқдор арзиш дошт? A) Аз 26 кг тилло ё 40 кг нуқра; B) Аз 25 кг тилло ё 33-34 кг нуқра; C) Аз 30 кг нуқра ё 35 кг биринҷӣ; D) Аз 50 кг мис ё 27 кг биринҷӣ; E) Аз 15 кг тилло ё 20 кг биринҷӣ; Дар муҳорибаи … Читать далееСавоҳои тестӣ аз фанни таърихи халқи тоҷик қисми 2 (10)

Авзои Мовароуннаҳру Хуросон пас аз давлати Сомониён

Давлати Сомониён феодали, яъне ҷомеаи ашрофи буд. Сардори давлат амир ба ҳисоб мерафт. ҳам хокимияти дуняви ва ҳам дини дар ихтиёри у буд. Амир аз ҷумлаи шахсони маъруфу донишманд шурои маслиҳати дошт, ки он ба у тарзу усулҳои самароноки идораи мамлакатро маслиҳат медод. Сомониён дастгоҳи пурзури боэътимоди марказию махаллии идораи давлатӣ доштанд, ки онро хукумат … Читать далееАвзои Мовароуннаҳру Хуросон пас аз давлати Сомониён

Савоҳои тестӣ аз фанни таърихи халқи тоҷик қисми 1 (10)

1.Таърих чист? A) Калимаи арабӣ буда, саргузаштро меомӯзад; B) Калимаи форсӣ буда, қиссаҳои гузаштаро меомӯзад; C) Калимаи арабӣ буда, гузашта, саргузашт, ҳодиса, моҷаро, ҳикоя, қиссаҳоро меомӯзад; D) Калимаи тоҷикӣ буда, таърихи заминро меомӯзад; E) Калимаи лотинӣ буда, таърихи оламро меомӯзад; 2.Ҷанбаҳои таърих кадомҳоянд? A) Таърихи сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ; B) Таърихи давлат, халқ, муборизаҳои … Читать далееСавоҳои тестӣ аз фанни таърихи халқи тоҷик қисми 1 (10)

Санаҳои муҳими таърихӣ

Соли 1753- ба сари қудрат омадани оли Манғития. Солҳои 1753-1758- ҳукумронии Муҳаммадраҳимхон. Солҳои 1758-1785- ҳукумронии Дониёлбӣ. Солҳои 1785- 1800- ҳукумронии амир Шоҳмурод. Солҳои 1800- 1826- ҳукумронии амир Ҳайдар. Солҳои 1821-1825- шӯриши Хитойқипчоқҳо. Солҳои 1826- 1860- ҳукумронии амир Насрулло. Соли 1837 – ислоҳоти амир Насрулло оиди лашкар. Солҳои 1800- 1810- ҳукумронии Олимхони қӯқандӣ. Солҳои 1810-1822- ҳукумронии … Читать далееСанаҳои муҳими таърихӣ

ИСТИҚЛОЛИЯТ ВА АРТИШИ МИЛЛӢ

-Истиқлолият дастоварди муҳимтарину бузург, неъмати бебаҳои ҳама гуна халқу миллат ба шумор меравад. Шарофати ҳамин истиқлолият аст, ки мо соҳиби Парчам, Нишони давлатӣ, Суруди миллӣ, Артиши миллӣ, Қувваҳои сарҳадӣ, пули миллӣ ва узви комилҳуқуқи Созмони Милали Муттаҳид ва аъзои чандин созмонҳои бонуфузи байналмилалӣ ҳастем. Таърихи бою куҳан ва интиҳои қарни сипаригардидаи кишварамон воқеаҳои  сиесии бузургеро … Читать далееИСТИҚЛОЛИЯТ ВА АРТИШИ МИЛЛӢ

Равшангарӣ бузургӣ таърих-Қисми (охир) 7

11 Садриддини Айнӣ рўзгоре ба сар бурд, ки пур аз талош ва шиддат буд ва фоҷиаҳое дошт. Аз он  гоҳ ки қадам ба  арсаи фаъолияти иҷтимоъӣ гузошт ва соли 1908 дар Бухоро омўзгори мактаби усули нав шуд, ҳаёти ў ҳамеша дар  зери  хавф  буд.   Дар  ҳар  даҳ  сол  хавфи нобудӣ ба сари ў меомад.  Нахустин … Читать далееРавшангарӣ бузургӣ таърих-Қисми (охир) 7

Равшангарӣ бузургӣ таърих-Қисми 6

Айнӣ  дар  тасвири  замони   шўравӣ      асли асосии худро риоя накардааст. На танҳо дар «Ғуломон», ҳатто дар «Одина»-ву «Дохунда» ҳам тасвири ҳаёти то инқилоб асоси воқеъӣ дорад. Дар ин ду асар асоси воқеъӣ гоҳ кам ва гоҳ зиёд, вале ҳамеша мавҷуд аст. Асоси воқеъӣ дар «Марги судхўр» боз бештар аст. Аммо дар «Ятим» хеле кам на … Читать далееРавшангарӣ бузургӣ таърих-Қисми 6

Равшангарӣ бузургӣ таърих-Қисми 5

Дар замони шўравӣ як фаҳмиши норавои содагии забон пайдо шуда буд: барои ин ки забон халқӣ шавад, барои ин ки навиштаҳо ба оммаи мардум мафҳум бошад, бисёр сода навиштанро талаб мекарданд ва байни содагиву   одигӣ   тафовут   намедиданд,   содагиро ба дараҷаи одигии авомона мерасониданд ва нишонаҳои пасттабъӣ зиёд шудан гирифт.Аз забони гуфтории бенизом хасу хошоки зиёд … Читать далееРавшангарӣ бузургӣ таърих-Қисми 5

Равшангарӣ бузургӣ таърих-Қисми 4

6 Пантуркистҳое, ки пас аз инқилоб ба сари қудрат омаданд, хилофи воқеъияти рўз ва таърих амал мекарданд. Айнӣ ҳақиқати таърихро ба дасисаҳои пантуркистӣ зид гузошт ва барои ҳалли муҳимтарин масъалаҳои ,иҷтимоиву  сиёсии  рўз  ба  кор     даровард. Туркпарастон пас аз инқилоб тоҷиконро аз матбуот ва имкони нашри китоби дарсӣ маҳрум   намуданд,   мактабҳоро   саросар       ўзбекӣ карданд, дар … Читать далееРавшангарӣ бузургӣ таърих-Қисми 4

Равшангарӣ бузургӣ таърих-Қисми 3

Фитрат охируламр ба роҳи пантуркизм даромад. Айнӣ мегўяд, ки пас аз инқилоби феврали  1917, ки дар Русия рўй дод, дар Бухоро «Дар сари ҳаракати ислоҳотталабӣ мисли Фитрат ва Усмонхоҷа ҷадидоне гузаштанд, ки онҳо дар Туркия хонда омада, ташвиқоти пантуркистӣ мекарданд. Онҳо на танҳо дар байни худ, балки ба мардуми шаҳри Бухоро ҳам, ки бештарини онҳо … Читать далееРавшангарӣ бузургӣ таърих-Қисми 3

Равшангарӣ бузургӣ таърих-Қисми 2

Мақсад аз ҷўяндагиҳо он буд, ки шахс ва ҷомеа ба худшиносии маънавӣ бирасанд ва чунонки Аҳмади Дониш гуфтааст, «Халқ бидонанд, ки барои чӣ омаданд ва бар чӣ буданд ва чӣ карданд»5. Мақсад таъмини худогоҳии маънавии миллат буд, то ки дар ҷомеаи тоза, ки дар садади бунёд кардани он буданд, пояҳои маънавии зиндагӣ устувор бошад. Охири … Читать далееРавшангарӣ бузургӣ таърих-Қисми 2

Равшангарӣ бузургӣ таърих-Қисми 1

ДОНАИ МАЪНО БИГИРАД МАРДИ АҚЛ.. Ҳикмате қадима аст, ки инсонро Худованд барои он чиз халифаи худ дар рўи замин баргузид, ки даст ба офаринандагиву бунёдкор занад, то ин ҷаҳони омадшуд гароиш ба ободиву зебоӣ намояд. Аз ҷониби дигар инсон чун султони олами ҳастӣ таъин гардида буд, ин амал ба масобаи риcолати ҳақиқӣ бар дўши ў … Читать далееРавшангарӣ бузургӣ таърих-Қисми 1

Нигоҳи мухтасар ба гузаштаи забони тоҷикӣ

  Хуросони куҳан ва Фарорўд (Мовароуннаҳр) бар асоси ковишҳо, пажўҳишҳо ва бозёфтҳои бостоншиносон сарзаминест бениҳоят бостонӣ, ки аз дергоҳ дар он инсон зиндагӣ мекардааст. Ин марзу бум гаҳвораи яке аз дурахшандатарин ва куҳантарин тамаддунҳои ҷаҳон буда, сокинони он дорои тамаддуну фарҳанги чандинҳазорсола мебошанд ва ганҷинаҳои фикриву маънавии онҳо дар марҳалаҳои гуногун ба забонҳо ва гўишҳои … Читать далееНигоҳи мухтасар ба гузаштаи забони тоҷикӣ

Тоҷикон — Асри Биринҷӣ

Гузариш ба сохти қавмии падарӣ Асри биринҷӣ муҳимтарин давраи таърихи инсоният мебошад. Дар ин давра чи дар тараққиёти қувваҳои истеҳсолкунанда ва чи дар сохти иҷтимоии ҷамъият тағйироти ҷиддӣ ба вуқӯъ меояд: истихроҷ ва гудозиши маъдан ва сохтани асбобҳои фулузӣ шурӯъ гардида, олоти истеҳсолот такмил меёбад, дар киштукор обёрии сунъӣ ҷорӣ мешавад, қариб тамоми қабилаҳои Осиёи … Читать далееТоҷикон — Асри Биринҷӣ