Навбаҳор

Табиат аз нафаси навбаҳор зинда шавад, Чу доғҳои дилам лолазор зинда шавад. Баҳор барфи саморо ба хок дафн кунад, Ки рудҳои сари кӯҳсор зинда шавад. Хуш аст омаданат, эй баҳори роҳатрез, Ба мақдами ту ҳазор обшор зинда шавад. Биё — биё ба заминҳои хушк, ишқмисол, Тапишхурад чу дилу сабзазор зинда шавад. Ҳузури ту кунад эҳёи … Читать далееНавбаҳор

Маълумоти умумӣ дар бора и эҷодиёти шоир

Мўъмин Қаноат шоири сермаҳсул аст. Ҳанўз маҷмўаи аввалини ў соли 1960 бо номи «Шарора» ба табъ расида буд. Имрўз бошад, зиёда аз 12 маҷмўаи ашъори Мўъмин нашр шудаанд. Дар байни солҳои 1980-1982 осори мунтахаби ў дар ду ҷилд ба хонандагон дастрас шуд. Дар ҷилди аввал ашъори лирикии адиб ва дар ҷилди дуюм достонҳои шоир гирд … Читать далееМаълумоти умумӣ дар бора и эҷодиёти шоир

Шеърҳо оиди ҷашни Сада

Яке ҷашн кард шабу бода х(в)ард, Сада номи он ҷашни фархунда кард. Абурайҳони Берунӣ Ҷашни Сада, амиро, расми кибор бошад, Ин оини Каюмарсу Исфандиёр бошад. Манучеҳрии Домғонӣ Сада ҷашни мулуки номдор аст, Зи Афридуну аз Ҷом ёдгор аст. Унсури Балхӣ Зи Ҳушанг монд он Сада ёдгор, Паси ӯ чунон кард ҳар шаҳриёр. Фирдавсӣ …К-ӯро фурӯғе … Читать далееШеърҳо оиди ҷашни Сада

Мавзўъ ва мундариҷаи идеявии лирикаи Мирзо Турсунзода

Устод Турсунзода нахустин чакидаҳои табъашро дар жанрҳои хурди лирикӣ: ғазал, рубоӣ, мураббаъ, мусамман, мусаддас, қитъа ва ғайра иншо намуда буд ва ин амали хешро то поёни рўзгораш идома дод. Мавзўи асарҳои лирикии шоир гуногун буда, паҳлуҳои мухталифи ҳаётан муҳими одамони ҷомеаро дар бар мегиранд. Дар ашъори адиб тамоми намудҳои лирика ба назар мерасанд, вале лирикаи … Читать далееМавзўъ ва мундариҷаи идеявии лирикаи Мирзо Турсунзода

Силсилаи шеърҳои «Қиссаи Ҳиндустон» ва «Ман аз шарқи озод»

Мазмун ва мундаричаи идеявии шеърҳои ин силсила Устод Турсунзода солҳои тўлонй раиси Комитети Сулҳи мамлакатҳои Осиё ва Африка буд. Ва чунон ки худаш мегўяд «ними умрам дар сафар бигзашт». Барои устод одат шуда буд, ки пас аз ҳар як сафараш барои хонандагон асаре офарад. Дар онҳо ҳаёту зиндагии мардуми хориҷаро аз нигоҳи файласуфона, аз диди … Читать далееСилсилаи шеърҳои «Қиссаи Ҳиндустон» ва «Ман аз шарқи озод»

«Соли Нав муборак!»

Боз омад ба дари мо соли нав, Боз омад бахти нав, иқболи нав. Боз омад соли неку фоли нав, Боз омад шӯри нав бо боли нав. Бар дар омад «Барфак»-и ҷомасапед, Ҳамроҳи «Бобои барф?» бо умед. Сайругашти пасту болову шикеб, Ваҳ, чӯ ҳусни дилрабову дилфиреб. Арчаҳои сабз қад афрохта, Базми соли нав басе афрошта. Нағмаю … Читать далее«Соли Нав муборак!»

Зодрӯзнома

Зодрӯз муборак модари ҷон! Муборак зодрӯзат модари ҷон Набинад ғам вуҷудат модари ҷон Танат бедард боду хотират шод Ки ман гӯям дурудат модари ҷон. Ҳар субҳ туро сафо расонад, Ҳам давлати бебаҳо расонад. Бар рӯзи таваллудат азизам, Сад бори дигар Худо расонад.

Зодрӯзнома — Табрикот

Имдоди Худоӣ бод ёрат, Иқболи замона дар канорат. Чашме нарасад ба эътиборат, Ҳифзи яздони бувад нигорат. Намехоҳам сарат хамгашта бошад, Намехоҳам дилат ғамгашта бошад. Фақат хоҳам дар ин дунёи равшан, Дилат шоду лабат пурханда бошад. Хоҳамат ишқ ишқи яктое, Ки ба дарё чунин омузад. Хоҳамат бахт-бахти яктое, Ки дили зиндагӣ барафрузад. Забони ҳақ шиори безабон … Читать далееЗодрӯзнома — Табрикот

Шеър он аст

Шеър он аст, ки аз дил гиреҳе боз кунад, Маъне он аст, ки бар фикр каме ноз кунад. Шоҳбайт он чи, ки аз ғояти мавзуниҳо, Ба лаби ҳар, ки расад хат шуда парвоз кунад. Шоир он аст, ки огаҳ шавад аз шодиву ғам, Хандаро хандаву ғамро чу ғам иброз кунад. Чист навгонии мо тарзи тамошои … Читать далееШеър он аст

Равам, аз ишқ пурсам манзиолатро

Боз ою кўчаҳои интизории маро саршори худ кун, Қатраи танҳоиямро маҳви дарёбори худ кун. Мурғаконро нағма овар, Хандаро бо ғунчаҳо омез, Осмонҳоро баландиву шукўҳмандӣ биёмўз, Асри ҳиҷрону ҷудоиро фидои лаҳзаи дидори худ кун. Бўса ҳам чун сабза месўзад, Ҳамчу оғўши биёбон оғуши мо низ мехушкад, Фурсате дону чу найсонам ғариқи раҳмати рагбори худ кун. Бўи … Читать далееРавам, аз ишқ пурсам манзиолатро

«Саломон ва Абсол»-и Ҷомӣ

Ишорат ба он ки мурод аз ин қисса сурати  қисса нест, балки мақсуд аз он маънии дигар аст, ки баён карда хоҳад шуд. Бошад андар сурати ҳар қиссае, Хӯрдабинонро зи маънӣ ҳиccae. Сурати ин қисса чун итмом ёфт, Боядат аз маънии он ком ёфт. Вазъи инро роҳдоне дигар аст, К-ӯ ба сирри кор роҳ овардааст. 3-он ғараз … Читать далее«Саломон ва Абсол»-и Ҷомӣ

«Сабҳат-ул-аброр»(«Донаҳои накӯкорон»)-и Ҷомӣ

Маснавии мазкур достони чаҳоруми «Ҳафт авранг» буда, дар баҳри Рамали мусаддаси махбуни махзуф ё мақсур навишта шуда, аз 2885 байт иборат аст ва таълифи он соли 1482 иттифоқ афтодааст. Шоир ба хусус дар васфи сухан хеле ҷаҳд кардааст ва муқаддас будани суханро таъкид ба таъкид арз мекунад: Дар булӯрин садафи чархи куҳан, Нест воло гуҳаре … Читать далее«Сабҳат-ул-аброр»(«Донаҳои накӯкорон»)-и Ҷомӣ

Идеяи шоҳи одил ва маърифатпарвар-и Ҷомӣ.

Аз сюжети достон чунин ба назар мерасад, ки Искандар аз рўзе, ки ба сари тахт нишаст, дар кишвар адлу адолатро барқарор намуд. Сониян, ба ҳар мамлакате, ки мерафт, барои ободию осудагии мардуми он саъю кўшиш мекард, шаҳрҳои нав месохт. Аз ин ҳиҳат достони Ҷомӣ, ба маснавиҳои шоирони гузашта то андозае шабеҳ аст. Ба ақидаи Ҷомӣ … Читать далееИдеяи шоҳи одил ва маърифатпарвар-и Ҷомӣ.

«Хирадномаи Искандар»-и Ҷомӣ.

ХИРАДНОМАИ ИСКАНДАР Сикандар, ки ганҷинаи роз буд, Дари ганҷи ҳикмат бад ў боз буд. Зи ҳикмат басо гавҳари шабфурўз, К-аз ў монда пайдост бар рўи рўз. Биё, гўшро қоиди ҳуш кун, В-з он гавҳар овезаи гўш кун. Чу дорӣ дилу ҳуши ҳикматгарав, Бикаш пунба аз гўшу ҳикмат шунав. Арасту, к-аш устоди таълим буд, Бад-ў нақди … Читать далее«Хирадномаи Искандар»-и Ҷомӣ.

Tаркиби «Ҳафт авранг»-и Ҷомӣ

Tаркиби «Ҳафт авранг» Абдураҳмони Ҷомӣ натанҳо дар сурудани жанрҳои хурди лирикӣ мартабаи бузург дошт, балки дар эҷод намудани достонҳои ҳаҷман калони ишқӣ, ахлоқӣ маҳорату истеъдоди комилро доро буд. Ў дар солҳои охири ҳаёташ дар пайравии «Хамса»-ҳои Низомии Ганҷавӣ ва Амир Хусрави Деҳлавӣ 7 достони мустақил гуфтааст. Ба ҳамин тариқ, миқдори достонҳои «Хамса»-ро зиёд намуда, ба … Читать далееTаркиби «Ҳафт авранг»-и Ҷомӣ

Тавзеҳи «Луҷҷат-ул-асрор»

Тавзеҳ Ин қасида машҳури ҳазрати Ҷомӣ низ ҷавобия аст ва он дар пайравии қасидаи «Дарёи аброр»-и Хусрави Деҳлавӣ эҷод шудааст. Матлаъи қасидаи Хусрави Деҳлавӣ чунин аст: Кўси шаҳ холиву бонги ғул-ғулаш дарди сар аст, Ҳар ки қонеъ шуд ба хушку тар, шаҳи баҳру бар аст. Матлаи «Луҷҷат-ул-асрор»-и Абдурраҳмони Ҷомӣ ин аст: Кунгури айвони шаҳ, к-аз … Читать далееТавзеҳи «Луҷҷат-ул-асрор»

«Луҷҷат-ул-асрор» ворид дар ҷавоби Хусрав аст.

«Луҷҷат-ул-асрор» ворид дар ҷавоби Хусрав аст Кунгури айвони шаҳ, к-аз кохи Кайвон бартар аст, Рахнаҳо дон, к-аш ба девори ҳисори дин дар аст. Чун саломат монд аз тороҷ нақди ин ҳисор? Посбон дар хобу бар ҳар рахна дузде дигар аст. Чист зарри ноб? — Рангин гашта хоке з-офтоб, Ҳар кӣ кард афсар зи зарри ноб, … Читать далее«Луҷҷат-ул-асрор» ворид дар ҷавоби Хусрав аст.

«Қасидаи шайбия»-и Ҷомӣ.

Қасидаи шайбия Сафед шуд чу дарахти шукуфадор сарам, В-аз ин дарахт ҳамин меваи ғам аст барам. Ба ҳам шукуфаю мева кӣ дид, турфа, ки ман Шукуфаро нигарам бар дарахту мева х(в)арам, Шукуфа дер напояд, шигифт аз он дорам, Ки дам ба дам зи замона шукуфаноктарам, Зи шири модари даҳрам зарар расид, на нафъ, Кунун шукуфакунон … Читать далее«Қасидаи шайбия»-и Ҷомӣ.

Қасоиди Ҷомӣ.

Эҷодиёти Ҷоми серсоҳа, гуногунжанр ва мухталифмавзўъ буда, дар достони «Хирадномаи Искандарӣ» чунин ишораи муфиде оид ба ин масъала дорад: Задам умре аз бемисолон масал, Сурудам ба васфи ғизолон ғазал. Ба қасди қасоид шудам тезгом, Баромад ба назми муаммом ном. Зи бечорагиҳо дар ин чорсўй, Ба назми рубоӣ шудам чораҷўй. Кунун кардаам пушти ҳиммат қавӣ, Диҳам … Читать далееҚасоиди Ҷомӣ.