Cабаби назми китоб.

Нахли баёни фазилати ишқ бастан ва шохчаи оғози сабаби назми китоб ба он пайвастан Дили фориғ зи дарди ишқ дил нест, Тани бедарди дил ҷуз обу гил нест. Зи олам рӯят овар дар ғами ишқ, Ки бошад оламе хуш олами ишқ. Ғами ишқ аз дили кас кам мабодо, Дили беишқ дар олам мабодо! Фалак саргашта … Читать далееCабаби назми китоб.

Дар фазоили сухан.

Дастаи гул аз чамани фазоили сухан чидан ва риштаи тамом сабаби назми китоб бар он печидан. Сухан дебочаи девони ишқ аст, Сухан навбоваи1 бӯстони ишқ аст. Хирадро кору боре чун сухан нест, Ҷаҳонро ёдгоре чун сухан нест. Ба олам ҳар чӣ аз навву куҳан зод, Чунин гӯяд сухандон, к-аз сухан зод. Сухан аз кофу нун … Читать далееДар фазоили сухан.

Мазмуни мухтасари достони «Юсуф ва Зулайхо»-и Ҷомӣ.

Шоир ёде аз пайғамбарон намуда: Одам, Шис, Идрис, Нўҳ, Халилуллоҳ, Исҳоқ, Яъқуб, Юсуф, ки ёздаҳ бародар дорад, дар ибтидо зикр мекунад. Баъд аз ҳамин лаҳза достон оғоз мешавад, ки чун Яъқуб(а) аз Шом ба Канъон омаду муқимӣ шуд, завҷааш фарзанди охиринаш- Бинёминро таваллуд намуд. Роҳил модари Юсуф ҷаҳони фониро падруд гуфт. Дар ин муддат Юсуф(а) … Читать далееМазмуни мухтасари достони «Юсуф ва Зулайхо»-и Ҷомӣ.

Панди Ҷомӣ ба писараш Юсуф.

Эй шаби уммеди маро моҳи нав! Дидаи бахтам ба ҷамолат гарав. Аз паси сӣ рўз барояд ҳилол, Рўй намудӣ ту пас аз шаст сол. Соли ту чор аст ба вақти шумор, Чори ту чил боду чилат бод чор… Мекунам аз хомаи ҳикматнигор Баҳри ту ин номаи ҳикмат нигор. Гарчи туро нест кунун фаҳми панд, Чун … Читать далееПанди Ҷомӣ ба писараш Юсуф.

«Дар ишорат ба ишқ»-и Ҷомӣ.

Дар ишорат ба ишқ, ки шўри он намаки хони ҷигархўрон аст ва ҷароҳати он роҳати ҷони дилфигорон Равнақи айёми ҷавонист ишқ, Мояи коми ду ҷаҳонист ишқ. Майли таҳаррук ба фалак ишқ дод, Завқи таҷарруд ба малак ишқ дод. Чун гули нон бўи таашшуқ гирифт, Бо гили тан ранги тааллуқ гирифт. Робитаи ҷону тани мо аз … Читать далее«Дар ишорат ба ишқ»-и Ҷомӣ.

Ҳикояти «Ошиқи булҳавас».

Булҳавасе бар сари роҳе расид, Ҷилвакунон чордамоҳе1 расид. Ҳола шуда гирди қамар маъҷараш2, Хайма зада бар маҳу хур3 чодараш. Нағмасаро ҷунбиши халхоли4 ў, Нофакушо зулф зи дунболи ў. Наъра баровард, ки : «Эй худпараст! Пой макун тез, ки рафтам зи даст. Аз ту ба фарёд шудам, ҳамнафас, Роҳи карам гиру ба фарёд рас!» Тозасанам чу … Читать далееҲикояти «Ошиқи булҳавас».

Ҳикояти «Кашаф ва ду бат»

Баст ба сад меҳр бар атрофи Шат1 Ақди муҳаббат кашафе2 бо ду бат3. Шуд ба фароғат зи ғами рўзгор Қоидаи сўҳбаташон устувор. Рўзе аз он ҷо фалаки ростхўй Гашт зи бемеҳриашон кинаҷўй. Табъи батон аз лаби дарё гирифт, Рои сафар дар дилашон ҷо гирифт. Кард Кашаф нола, ки: Ай ҳамдамон, В-аз алами фурқати ман беғамон! … Читать далееҲикояти «Кашаф ва ду бат»

Сидқ — ростӣ, росткорӣ (сабҳат-ул-аброр).

ДАР СИДҚ1 Эй гарав2 карда забонро ба дурўғ, Бурда бўҳтон3 зи каломи ту фурўғ4! Ин на шоистаи ҳар дидавар5 аст, Ки забонат дигару дил дигар аст. Аз раҳи сидқу сафо дурӣ чанд? Дили қирӣ6, рухи кофурӣ7 чанд? Рўй дар қоидаи эҳсон8 кун! Зоҳиру ботини худ яксон кун! Якдилу якҷиҳату якрў бош В-аз дурўёни ҷаҳон яксў … Читать далееСидқ — ростӣ, росткорӣ (сабҳат-ул-аброр).

«Лайли ва Маҷнун»-и Ҷомӣ.

Дар бевафоии олам ва суръати заволи ҳаёти фонӣ Гетӣ, ки нишемани завол аст, Осуда диле дар ӯ муҳол аст. Мотамкадаест тираву танг, Дар вай зи вафо на бӯй, не ранг. Ҳар гул, ки барояд аз гили ӯ, Чок аст зи хори ғам дили ӯ. Ҳар лола, ки бардамад зи боғаш, Бошад зи фано ба сина … Читать далее«Лайли ва Маҷнун»-и Ҷомӣ.

«Лайли ва Маҷнун»-и Ҷомӣ.

Дар баёни ҳоли Маҷнун, ки вай аз сурати маҷоз ба маънии ҳақиқат расида буд ва аз ҷоми сурат шароби маънӣ чашида Хон, то набарӣ гумон, ки Маҷнун Бар ҳусни маҷоз буд мафтун. Дар аввал агарчи дошт майле Бо ҷуръакашӣ зи ҷоми Лайлӣ. Андар охир, ки гашт аз он маст, Афганд зи даст ҷому бишкаст. Мастеш зи бода … Читать далее«Лайли ва Маҷнун»-и Ҷомӣ.

«Лайли ва Маҷнун»-и Ҷомӣ.

Дар маънии ишқи содиқон ва сидқи ошиқон Чун субҳ азал зи ишқ дам зад, Ишқ оташи шавқ дар қалам зад, Аз лавҳи адам қалам cap афрошт, Сад нақши бадеъпайкар ангошт, Ҳастанд афлок зодаи ишқ, Аркон ба заминфитодаи ишқ. Бе ишқ нишон зи неку бад нест, Чизе, ки зи ишқ нест, х(в)д нест. Ин сақфи баланди … Читать далее«Лайли ва Маҷнун»-и Ҷомӣ.

Тасвири ҷамъияти хаёлӣ дар «Хирадномаи Искандарӣ»-и Ҷомӣ.

Дар достон идеяи ҷамъияти хаёлӣ характери ҷамъбастӣ дошта, аз нигоҳи фалсафӣ ниҳоят қавист. Мувофиқи тасвири Ҷомӣ Искандар пас аз ҷаҳонгирӣ, тай намудани кишвару мамлакатҳои зиёд ба шаҳре, ки ҳама мардум покизарўзгор буданд, мерасад. Аз тасвири Ҷомӣ равшан мегардад, ки Искандар аз Рум на барои қатлу ғорат, забт намудани кишвару бум, баҳру бар, боигарию сарват, чунон … Читать далееТасвири ҷамъияти хаёлӣ дар «Хирадномаи Искандарӣ»-и Ҷомӣ.

Идеяи шоҳи одил ва маърифатпарвар-и Ҷомӣ.

Аз сюжети достон чунин ба назар мерасад, ки Искандар аз рўзе, ки ба сари тахт нишаст, дар кишвар адлу адолатро барқарор намуд. Сониян, ба ҳар мамлакате, ки мерафт, барои ободию осудагии мардуми он саъю кўшиш мекард, шаҳрҳои нав месохт. Аз ин ҳиҳат достони Ҷомӣ, ба маснавиҳои шоирони гузашта то андозае шабеҳ аст. Ба ақидаи Ҷомӣ … Читать далееИдеяи шоҳи одил ва маърифатпарвар-и Ҷомӣ.

Мазмуни мухтасари «Хирадномаи Искандарӣ»-и Ҷомӣ.

«Хирадномаи Искандарӣ», ки ҳафтумин достони «Ҳафт авранг» аст, 2315 байтро фаро гирифта, соли 1485 (890 ҳиҷрӣ) дар вазни мутақориб таълиф гардидааст. Достони Искандар дар адабиёти Шарқ мавзўи анъанавӣ буда, Ҷомӣ на ҷангнома, балки хираднома навиштааст. Искандар (Александр) ҳангоми солхўрда будани падараш таваллуд мешавад. Падараш Файлақус (Филипп) ўро барои тарбия ба ихтиёри Арасту (Аристотел) медиҳад. Арасту … Читать далееМазмуни мухтасари «Хирадномаи Искандарӣ»-и Ҷомӣ.

«Хирадномаи Искандар»-и Ҷомӣ (расидани Искандар ба шаҳре).

ДОСТОНИ РАСИДАНИ ИСКАНДАР БА ШАҲРЕ КИ ҲАМАИ МАРДУМ ПОКИЗАРЎЗГОР БУДАНД ВА САВОЛУ ҶАВОБИ ЭШОН Сикандар чу мегашт гирди ҷаҳон, Хабарпурси ҳар ошкору ниҳон. Дар аснои рафтан ба шаҳре расид, Дар он шаҳр қавме писандида дид. Зи гуфтори беҳуда лабҳо хамўш, Фурўбаста аз носазо чашму гўш. Наҷуста ба бад ҳаргиз озори ҳам, Ба ҳар кори некў … Читать далее«Хирадномаи Искандар»-и Ҷомӣ (расидани Искандар ба шаҳре).

«Хирадномаи Искандар»-и Ҷомӣ.

ХИРАДНОМАИ ИСКАНДАР Сикандар, ки ганҷинаи роз буд, Дари ганҷи ҳикмат бад ў боз буд. Зи ҳикмат басо гавҳари шабфурўз, К-аз ў монда пайдост бар рўи рўз. Биё, гўшро қоиди ҳуш кун, В-з он гавҳар овезаи гўш кун. Чу дорӣ дилу ҳуши ҳикматгарав, Бикаш пунба аз гўшу ҳикмат шунав. Арасту, к-аш устоди таълим буд, Бад-ў нақди … Читать далее«Хирадномаи Искандар»-и Ҷомӣ.

Тавзеҳи «Муқаттаот»-и Ҷомӣ.

Муқаттаоти Ҷомӣ. Дар сурудани қитъа низ ҳазрати Ҷомӣ яке аз тозакорони таърихи адабиёти форс-тоҷик аст. Албатта, дар жанри қитъа низ дар таърихи адабиёти форс-тоҷик шоирони махсуси қитъасаро буданд (Ибни Ямини Фарюмади), вале ин жанр кўҳантаърих буда, ҳанўз дар оғози шеъри порсии дари ба назар мерасад ва ҳатто аз адабиёти тоисломӣ низ намунаҳои хуби навъи адабии … Читать далееТавзеҳи «Муқаттаот»-и Ҷомӣ.

«Муқаттаот»-и Ҷомӣ.

Муқаттаот Дар ин нишемани идбор1, Ҷомиё коре, Агар кунӣ на чунон кун, ки шармсор шавӣ. Ниҳоди чархи фалак чун зумуррадин кўҳест, Ки ҳар садо, ки бад-ў дар диҳӣ ҳамон шунавӣ. Басити2 рўи замин мазраи мукофот аст, Ки донае, ки дар ў афганӣ ҳамон даравӣ. —————— 1. Идбор – бахтбаргаштагӣ, бадбахтӣ. 2. Басит — паҳновар, фарох. … Читать далее«Муқаттаот»-и Ҷомӣ.

Мавлоно — Ҳикоятҳо

ҲИКОЯТИ БОҒБОН, СЎФӢ, ФАҚЕҲ ВА АЛАВӢ Боғбоне чун назар дар боғ кард, Дид, чун дуздон, ба боғи худ се мард. Як фақеҳу як шарифу сўфие. Ҳар яке шўхе, фузуле, йўфие2. Гуфт: «Бо инҳо маро сад ҳуҷҷат аст, Лек ҷамъанду ҷамоат раҳмат аст. Барнаёям яктана бо се нафар, Пас, бибуррам-шон нахуст аз якдигар. Ҳар якеро ман … Читать далееМавлоно — Ҳикоятҳо

Мавлоно — Ҳикоятҳо

Ҳикояти зоҳир шудани фазл ва ҳунари Луқмон Xоҷаи Луқмон чу Луқмонро шинохт, Банда буд ўрову бо ў ишқ бохт. Ҳар таоме, к-оваридандӣ ба вай, Кас сўи Луқмон фиристодӣ зи пай, То ки Луқмон даст сўи он барад Қосидан1, то хоҷа пасхўрдаш хўрад. Сўри2 ў хўрдию шўр ангехтӣ, Ҳар таоме, к-ў нахўрдӣ, рехтӣ, В-ар бихўрдӣ, бедилу … Читать далееМавлоно — Ҳикоятҳо