Навбаҳор

Табиат аз нафаси навбаҳор зинда шавад, Чу доғҳои дилам лолазор зинда шавад. Баҳор барфи саморо ба хок дафн кунад, Ки рудҳои сари кӯҳсор зинда шавад. Хуш аст омаданат, эй баҳори роҳатрез, Ба мақдами ту ҳазор обшор зинда шавад. Биё — биё ба заминҳои хушк, ишқмисол, Тапишхурад чу дилу сабзазор зинда шавад. Ҳузури ту кунад эҳёи … Читать далееНавбаҳор

Аз омаданат

Чун баҳори туву эҳё шавам аз омаданат, Теппаи хокаму зебо шавам аз омаданат. Рафтаи бе ҳаракат, лой шудам чун мурдоб. Ту қадам зан, ки мусаффо шавам аз омаданат. Сахттар аз саратон дарди ҷудоӣ будаст, Зуд о, то, ки мудово шавам аз омаданат. Пош хурдаст хаёлу дилу ақлам ҳар сӯ, Ҷамъ чун об ба якҷо шавам … Читать далееАз омаданат

Ёдам мекунӣ?

Гар шавам аз интизорат хок , ёдам мекунӣ? Гар бимирам бо дили садчок , ёдам мекунӣ? Ёд кун вақти ғуруб аз субҳи ишқоғози ман, Ёри ман он лаҳзаи ғамнок , ёдам мекунӣ. Гар равам аз пеши ту оинасон покам макун, Эй ба покӣ з-оина ҳам пок , ёдам мекунӣ? Зиндагӣ заҳрист қотил бе ту бовар … Читать далееЁдам мекунӣ?

Мундариҷан ғоявии достони «Сурўши Сталинград»

«Сурӯши Сталинград» Мӯъмин Қаноат маҳз бо ҳамин достонаш дар адабиёти ҷаҳонӣ маъруфу машҳур гашт. Дар бораи муҳо- рибаи Сталинград то Мўъмин асарҳои зиёди назмию насрӣ иншо шуда буданд. Аммо достони шоир бозёфти нав аст. Рўҳ, бузургии инсони некўсиришт асоси маънавӣ ва ғоявии асарро ташкил медиҳад. Бесабаб нест, ки худи шоир дар ин бора чунин мегўяд: … Читать далееМундариҷан ғоявии достони «Сурўши Сталинград»

Маълумоти умумӣ дар бора и эҷодиёти шоир

Мўъмин Қаноат шоири сермаҳсул аст. Ҳанўз маҷмўаи аввалини ў соли 1960 бо номи «Шарора» ба табъ расида буд. Имрўз бошад, зиёда аз 12 маҷмўаи ашъори Мўъмин нашр шудаанд. Дар байни солҳои 1980-1982 осори мунтахаби ў дар ду ҷилд ба хонандагон дастрас шуд. Дар ҷилди аввал ашъори лирикии адиб ва дар ҷилди дуюм достонҳои шоир гирд … Читать далееМаълумоти умумӣ дар бора и эҷодиёти шоир

Мӯъмин Қаноат — шарҳи ҳоли адиб.

Роcташро бигӯям, дар рӯзгори шоириям ду бор шунаво ва ошкоро гиристам. Яке гоҳи иншои порчаи «Мавҷҳои бародарӣ» бахшида ба бародари азизам Абдулло ва дигар соли 1968 дар Сталинград, вақте ки мисраъҳои зеринро менавиштам: Вале Матвей зери лаб фурў мебурд шеванро, Фурў мебурд оҳанро, Ки аз оҳаш Нагардад ногаҳон пайвандҳо канда, Нагардад аз лаби ояндаҳо лабхандҳо … Читать далееМӯъмин Қаноат — шарҳи ҳоли адиб.

Суруди Миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Диёри арҷманди мо, Ба бахти мо сари азизи ту баланд бод, Саодати ту, давлати ту бегазанд бод, Зи дурии замонаҳо расидаем, Ба зери парчами ту саф кашидаем, кашидаем, Зинда бош, эй Ватан, Тоҷикистони озоди ман! Барои нангу номи мо, Ту аз умеди рафтагони мо нишонаӣ, Ту баҳри ворисон ҷаҳони ҷовидонаӣ Хазон намерасад ба навбаҳори ту … Читать далееСуруди Миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Мавзўъ ва мундариҷаи идеявии лирикаи Мирзо Турсунзода

Устод Турсунзода нахустин чакидаҳои табъашро дар жанрҳои хурди лирикӣ: ғазал, рубоӣ, мураббаъ, мусамман, мусаддас, қитъа ва ғайра иншо намуда буд ва ин амали хешро то поёни рўзгораш идома дод. Мавзўи асарҳои лирикии шоир гуногун буда, паҳлуҳои мухталифи ҳаётан муҳими одамони ҷомеаро дар бар мегиранд. Дар ашъори адиб тамоми намудҳои лирика ба назар мерасанд, вале лирикаи … Читать далееМавзўъ ва мундариҷаи идеявии лирикаи Мирзо Турсунзода

Мирзо Турсунзода

Ба хотири шоири бузург, ки роҳи моро дар адабиёт бо нури илҳом ва эъҷози сухан мунаввар кардааст, сари таъзим фуруд меорам. Ч. Айтматов. Тарҷумаи ҳол Моҳи октябри соли 1975 вақти хазонрез буду ҳаво сард. Мо чаҳор нафар толибилм аз Душанбе озими Маскав шудем. Чун ба манзил расидем, аллакай шаб доман паҳн карда буд. Мо хостем … Читать далееМирзо Турсунзода

Мероси адабии Мирзо Турсунзода

Ҳар як эҷодкор бо рўзгори хеш пайванди ногусастанӣ дорад. Вай пеш аз ҳама, фарзанди ҳамон айём буда, дар осори хеш ҳодисоту воқеоти рўзгори хешро инъикос менамояд. Чӣ хел ба қалам додану ҳал намудани ин масъала ба афкор, ҷаҳонбинӣ ва ҳунару истеъдоди фитрии ў вобастагии қавӣ дорад. Мирзо Турсунзода ҳам фарзанди замони худ буд. Ў солҳои … Читать далееМероси адабии Мирзо Турсунзода

Мавзўи шарқи хориҷӣ

Мирзо Турсунзода аслан пас аз Ҷанги Бузурги Ватанӣ ҳамчун шоир, ҳамчун сиёсатмадор рушду камол ёфта, дар арсаи байналхалқӣ шўҳратёр гардид. Каломи сеҳрофаринаш чун уқобони кўҳӣ дар ақсои олам, ба ду қитъаи азияткашида, ранҷу озордида Осиё ва Африка баланд парвоз кард. Мардуми ин ду қитъаи бузург дар зери шиканҷа, дар ниҳояти хорию зорӣ, дар зери зулми … Читать далееМавзўи шарқи хориҷӣ

Силсилаи шеърҳои «Қиссаи Ҳиндустон» ва «Ман аз шарқи озод»

Мазмун ва мундаричаи идеявии шеърҳои ин силсила Устод Турсунзода солҳои тўлонй раиси Комитети Сулҳи мамлакатҳои Осиё ва Африка буд. Ва чунон ки худаш мегўяд «ними умрам дар сафар бигзашт». Барои устод одат шуда буд, ки пас аз ҳар як сафараш барои хонандагон асаре офарад. Дар онҳо ҳаёту зиндагии мардуми хориҷаро аз нигоҳи файласуфона, аз диди … Читать далееСилсилаи шеърҳои «Қиссаи Ҳиндустон» ва «Ман аз шарқи озод»

Фазлиддин Муҳаммадиев

Фазлиддин Муҳаммадиев 15 июни соли 1928 дар шаҳри Самарқанд дар оилаи муқовабанд ба дунё омадааст. Баъди хатми мактаби миёна ходими адабии рўзномаи » Тоҷикистони сурх» буд. Соли 1951 мактаби марказии комсомоли назди Кумитаи марказии комсомолро дар шаҳри Маскав хатм намуд ва ба кори рўзноманигорӣ машғул шуд. Ҷонишини муҳаррири рўзномаи «Ҷавонони  Тоҷикистон» («Комсо-моли  Тоҷикистон «), муҳаррири … Читать далееФазлиддин Муҳаммадиев

Дар Ситоиши Хайём

Хайёмро чунин васф кардаанд: «Ҳуҷҷат-ул-Ҳаққ» (Низомии Арўзии Самарқандӣ), «Аз машоҳири ҳукамои ҷаҳон ва аз наводири шуарои замон» (Ризоқулихони Ҳидоят), «Ҳакими Нишобурӣ марди фавқулодда» (Ризо Файласуф), «Устод, файласуф, Ҳуҷҷат-ул-Ҳаққ» (Байҳақӣ), «Ватандори ду ватан» (Е. Долматовский) . Ӯро дар тўли беш аз 900 сол бо номҳои «Ҳаким, Ҳуҷҷат-ул-Хаққ, Хоҷа, Имом, ал-Файласуф, Ҳакими ҷаҳон, Файласуфи гетӣ, Шайх-ул-имом, Аллома, … Читать далееДар Ситоиши Хайём

Эй даҳр…

Умари Хайём маҳсули афкори иҷтимоӣ ва фалсафии асри XI ва XII мебошад. Аз ин ҷост, ки дар оинаи ақли хеш замони хешро аксандозӣ мекунад. Азбаски дар он замон на ҳар гуна суханро метавонист ошкоро бигўяд, бо сохтани ибораҳои халосгар «эй даҳр», «эй чарх», «фалак», «давр», «лайлу наҳор», «қавм», «доранда» ва ғайра ақидаҳои пешқадам ва фошгари … Читать далееЭй даҳр…

Мақоми Инсон

Хайём худ тимсоли ҷовидона, мураккаб, зебо ва дилпазири рубоиҳои худ буда, дар сатрҳои кўтоҳ — кохҳои забарҷадии мунаққашу оддиэҷоду олимазмун аввал Инсонро бо муҳаббати бузург ситоиш намуда, онро бо худаш шиносонида: Мақсуд зи кулли офариниш моем, Дар чашми хирад ҷавҳари биниш моем. Ин доираи ҷаҳон чу ангуштариест, Беҳ ҳеч шак(к)е, нақши нигинаш моем. Чун инсон … Читать далееМақоми Инсон

Маргу зист

Ибрози назар оид ба масъалаи маргу зист мураккабу нозук аст. Дарк мекунем, ки Инсон бузургтарин офаридаи табиат мебошад. Замин гаҳвораи аҷзу ниёз, гиру дор, такопў, ҳарбу зарб, набардгоҳи шоҳу гадо, кору пайкори неку бад, маргу зист, шодиву ғам, хунистони гўёи безабон, биҳишту дўзахи оламиён аст, онест, ки ҳамаро ба оғўши худ ҷой медиҳад: баду хуб, … Читать далееМаргу зист

Қаноат ва некукорӣ

Мавзўи дигаре, ки дар ашъори Хайём ба чашми мо бархўрд, панд додан дар хусуси фузунӣ наҷустан — ҳариси молу чиз набудан, балки дил ба даст овардан аст. Чун вориди рубоиёти Хайём мегардем, осорхонаи хаёл, тасвирхонаи мунаққаш, сеҳрхонаи килки мафтунгари худовандӣ, адабгаҳи хирад, даргоҳи бениёз, муаммогоҳи сипеҳр, гулистони ҳамешасабз, муқаддаскадаи бузургдоштаи инсониро мебинем. Агар байти зери … Читать далееҚаноат ва некукорӣ

Рози сипеҳр

Рози сипеҳр мавзўест доманадор, мураккаб, пурмаъно ва дарки шарҳу баёнаш душвор. Гирди ин мавзўъ ҳар ҷо — ҳар ҷо сухане ба чашм мехўрад. Вале мавзўъ ҳал ношуда. Мо низ ҳалли онро бар дўш намегирем. Ҳар кас ба хаёли худ гумоне дорад. Мепиндорам, ки сипеҳр ба муроди инсонҳои асил, заҳматкаш, бахусус муздуру раззоқу сонеъ, рўшандилу озодандеш, … Читать далееРози сипеҳр

Манзури Хайём аз шароби ноб чӣ чизе буда?

Дар эҷодиёти Хайём тавсифи май мақоми хоса дорад. Ин намунаи закои инсонӣ алайҳи мутаассибони гузарое, ки баҳри ақли инсониро занҷирбанд, дилашро аз хушиҳои ҳаёт сард, дасташро дар доманаи фалак муаллақ мондану дар ҷони тираашон ғашдоруи ороминогузор рехтан мекўшиданд аз ин тимсоли аҷиб — образи май бо камоли маҳорату ҳунармандӣ истифода бурд. Пеш аз Хайём низ … Читать далееМанзури Хайём аз шароби ноб чӣ чизе буда?