«Тоҷикнома»-Давлати Ҳахоманишиҳо (солҳои 558 — 330 пеш аз милод) ва ҷанги Ирон бо Юнон(солҳои 499 — 449 пеш аз милод). боби 8

Аз китоби «Тоҷикнома»

Боби 8. Давлати Ҳахоманишиҳо (солҳои 558 — 330 пеш аз милод)

ва ҷанги Ирон бо Юнон(солҳои 499 — 449 пеш аз милод)

Ҳахома зи шоҳони Ирон буд,
Ва ҳаждаҳ чунин номи шоҳон буд.

Чу Чишпиш бишуд шоҳи Иронзамин,
Қавӣ гашт чу оҳан тани ин замин.

Куруши аввалро расид ин Ватан,
Ба шаст соли дигар чу боғу чаман.

Ва Камбуҷи аввал чунин шоҳ буд,
Сари шоми Ирон яқин моҳ буд.

Куруши дуввум шоҳи дигар буд,
Кабир буду чун моҳи Ховар буд.

Ҳахома шаҳаншоҳи Ирон шуд,
Чу сарҳад ба Мисру ба Юнон шуд.

На Лидову Бобул чу давлат буд,
На Турони сакҳо чу сарҳад буд.

Фақат Хинду Мочин чу давлат буданд,
Ба Ирону Турон чу сарҳад буданд.

Куруш рафт ба Турон, ки ҷанг оварад,
Кӯҳистони сакҳо ба танг оварад.

Чу сакҳо зи аҷдоди тоҷик буд,
Тамирис зи авлоди тоҷик буд.

Буриданд сари шоҳи Иронзамин,
Бикуштанд шаҳаншоҳи Ховарзамин.

Бибурданд сари шоҳ ба Ирон пас,
Набурданд танашро чу инсон пас.

Каёнро зи Турон чунин қисса буд,
Ҳахома ва Турон чунин қисса шуд.

Чу Камбуҷи дуввум зи шоҳон буд,
Маризии шоҳони Ирон буд.

Вале Бардияро на тоҷе расид,
На коху на айвону боғе расид.

Чу Гистаспи аввал зи шоҳон буд,
Бузурге зи Дорои Ирон буд.

Шаҳаншоҳи Ирон зи нав зинда шуд,
Тамаддуни Ирон пароканда шуд.

Хшаярши аввал чу лашкар кашид,
Сари марзи Юнон ба ханҷар кашид.

Ба Юнон зи Ирон кӣ фарҳанг бурд,
Агарчанд, ки фарҳанг бо ҷанг бурд?

Шаҳаншоҳи Ирон ба Юнон рафт,
Тамаддуни Яздон ба Юнон рафт.

Вале ҷанги Ирон ба Юнон буд,
Ва ин ҷанги кӯтоҳу тӯлон буд.

Агар ҷанги кӯтоҳи куштан буд,
Вале ҷанги тӯлони меҳан буд.

Ва ин ҷанги меҳан ба тиран буд,
Ба фарҳанги Юнону меҳан буд.

Чаро ҷанги Ирон ба Юнон буд,
Магар марзи Юнон зи Ирон буд?

Магар кохи Юнон зи Ирон набуд,
Ва ё Митраи нур зи Яздон набуд?

Агар Митраи ор ба Юнон рафт,
Зи Юнони таърих ба Румон рафт,

Тамаддуни орӣ ба Юнон расид,
Зи Юнони эллин ба Румон расид.

Чаро ҷанги фарҳанг ба Юнон буд,
Ва ин ҷанги меҳан ба Ирон буд?

Чаро ҷанги меҳан ба тиран буд,
Агарчанд, ки Ирон на Тиран буд?

Марафони Юнон чаро қисса шуд,
Магар ори Ирон зиёд кушта шуд?

Чаро ори Ирон бишуд барбарӣ,
Магар ори Ирон накард сарварй?

Ривоят аз ин ҷанги кӯчак чаро,
Ҳикоят аз ин нанги кӯчак чаро?

Ҳеродоти таърих чаро ҷанг бофт,
Арастуи таърих чаро нанг сохт?

Бале, ҷанги Ирону Юнон буд,
Вале ҷанги фарҳанги Ирон буд.

Ҳахома дар ин ҷанг на мағлуб шуд,
Ва Ирони орй на саркӯб шуд.

Вале зури фарҳанг на лашкар бувад,
На теғу на шамшеру ханҷар бувад.

Тамаддуни Юнон ривоят сохт,
Ки Ирони орӣ дар ин ҷанг бохт.

Қалам теғи фарҳанги олам шуд,
Хати хуни таърихи одам шуд.

دولت هخامنشینها و جنگ ایران با یونان 

هخامه ز شاهان ایران بود،
و هژده چنین نام شاهان بود.

چو چیشپیش بشد شاه ایرانزمین،
قوی گشت چو آهن تن این زمین.

کوروش اوّل را رسید این وطن،
به شصت سال دیگر چو باغ و چمن.

و کمبوج اوّل چنین شاه بود،
سر شام ایران یقین ماه بود.

کوروش دوّم شاه دیگر بود،
کبیر بود و چون ماه خاور بود.

هخامه شهنشاه ایران شد،
چو سرحد به مصر و به یونان شد.

نه لیدا و بابل چو دولت بود،
نه توران سکها چو سرحد بود.

فقط هند و ماچین چو دولت بودند،
به ایران و توران چو سرحد بودند.

کوروش رفت به توران، که جنگ آورد،
کوهستان سکها به تنگ آورد.

چو سکها ز اجداد تاجیک بود،
تمیریس ز اولاد تاجیک بود.

بریدند سر شاه ایرانزمین،
بکُشتند شهنشاه خاورزمین.

ببُردند سر شاه به ایران پس،
نبردند تنش را چو انسان پس.

کیان را ز توران چنین قصّه بود،
هخامه و توران چنین قصّه شد.

چو کمبوج دوّم ز شاهان بود،
مریضی شاهان ایران بود.

ولی بردیّه را نه تاجی رسید،
نه کاخ و نه ایوان و باغی رسید.

چو گیستسپ اوّل ز شاهان بود،
بزرگی ز دارای ایران بود.

شهنشاه ایران ز نو زنده شد،
تمدّن ایران پراکنده شد.

خشیرش اوّل چو لشکر کشید،
سر مرز یونان به خنجر کشید.

به یونان ز ایران که فرهنگ برد،
اگرچند، که فرهنگ با جنگ برد؟

شهنشاه ایران به یونان رفت،
تمدّن یزدان به یونان رفت.

ولی جنگ ایران به یونان بود،
و این جنگ کوتاه و طولان بود.

اگر جنگ کوتاه کُشتن بود،
ولی جنگ طولان میهن بود.

و این جنگ میهن به تیرن بود،
به فرهنگ یونان و میهن بود.

چرا جنگ ایران به یونان بود،
مگر مرز یونان ز ایران بود؟

مگر کاخ یونان ز ایران نبود،
و یا میترة نور ز یزدان نبود؟

اگر میترة آر به یونان رفت،
ز یونان تاریخ به رمان رفت،

تمدّن عاری به یونان رسید،
ز یونان ایلّین به رمان رسید.

چرا جنگ فرهنگ به یونان بود،
و این جنگ میهن به ایران بود؟

چرا جنگ میهن به تیرن بود،
اگرچند، که ایران نه تیرن بود؟

مرفان یونان چرا قصّه شد،
مگر آر ایران زیاد کُشته شد؟

چرا آر ایران بشد بربری،
مگر آر ایران نکرد سروری؟

روایت از این جنگ کوچک چرا،
حکایت از این ننگ کوچک چرا؟

هیرادات تاریخ چرا جنگ بافت،
ارسطو تاریخ چرا ننگ ساخت؟

بلی، جنگ ایران و یونان بود،
ولی جنگ فرهنگ ایران بود.

هخامه در این جنگ نه مغلوب شد،
و ایران آری نه سرکوب شد.

ولی زور فرهنگ نه لشکر بود،
نه تیغ و نه شمشیر و خنجر بود.

تمدّن یونان روایت ساخت،
که ایران عاری در این جنگ باخت.

قلم تیغ فرهنگ عالم شد،
خط خون تاریخ آدم شد.

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *