«Тоҷикнома»-Искандари Макдунӣ ва ҷанги Юнон бо Ирон (солҳои 356 — 323 то милод). боби 9

Аз китоби «Тоҷикнома»

Боби 9. Искандари Макдунӣ ва ҷанги Юнон бо Ирон

(солҳои 356 — 323 то милод)

Чу Искандаре шоҳи Юнон шуд,
Душоха мухофизи инсон шуд.

Вале шохи ӯ на зи ҳайвон буд,
На аз меши кӯҳу зи говон буд.

Чунин ном ба ӯ дод мусалмони мо,
Чаро зӯри ӯ буд чу ҳайвони мо.

Чу Зулқарнай(н)еро зи шоҳон буд,
Магар аҳли Юнон на инсон буд?

Чаро номи таҳқир ба шоҳон шуд,
Зи исломи аъроб ба Юнон шуд?

Тамаддуни орӣ ба Юнон рафт,
Чу фарҳанги Эллин ба Румон рафт.

Бумеранги фарҳанг ба Ирон гашт,
Тамаддуни Ашкону Сосон гашт.

Зи Сосон ба аъроб тамаддун расид,
Тамаддуни Эллин ба гардун расид.

Тамаддуни ислом зи Эллин буд,
Зи Сосону Ашкони дерин буд.

Чунин номи таҳқир ба шоҳон чаро,
Ба аҷдоди Эллину Юнон чаро?

Сикандар зи шоҳони Макдун буд,
Ки сарвар ба шоҳони гардун шуд.

Ва ин шуҳрати ӯ на афсона буд,
Чаро марзи гардун ба ӯ хона буд.

Плутарх зи Юнон ривоят гуфт,
Ки кохе зи Эфес Герострат сӯхт.

Сикандар дар он рӯз таваллуд шуд,
Ва он рӯз ба Макдун чу мавлуд шуд.

Ва Филлипи Макдун падаршоҳ шуд,
Ва Макдуни кӯчак шаҳаншоҳ шуд.

Сикандар ба сезҳдаҳ чу солаш расид,
Арастуи устод ба ҳолаш расид.

Аз ин баъд Сикандар ба хониш буд,
Чу ҷисмаш ба варзиши дониш буд.

Ҳеродот зи таърих ривоят бофт,
Арасту зи мантиқ сиёсат сохт.

Сикандар зи таърих ривоят гирифт,
Зи устоди мантиқ сиёсат гирифт.

Вале ҷангу кӯштан ривоят набуд,
Сиёсат чу мантиқ ҳимоят набуд.

Филлип дод ба ӯ дарси кӯштанро,
Буридан, кашидан ва сӯхтанро.

Буридан гиреҳро на мантиқ буд,
Кашидан зиреҳро на мантиқ буд.

На кӯштан, на сӯхтан сиёсат буд,
Чаро ҷанги тақдир — хиёнат буд.

Хиёнат ба умре, ки кӯтоҳ шуд,
Хиёнат ба ақле, ки гумроҳ шуд.

Филлипро чу Павсаний кушт ногаҳон,
Сикандар бишуд шоҳи юнониён.

Аз ин баъд Сикандар на хониш дошт,
На варзиш ба ҷисму ба дониш дошт.

Чаро ҷангу сӯхтан чу дониш шуд,
Буридан ва кӯштан чу хоҳиш шуд.

Ҳама марзи Юнон итоъат гирифт,
Ва Балкан зи Юнон ҳимоят гирифт.

Шаҳаншоҳи Юнон ба қудрат расид,
Чу киштии дарё ба суръат расид.

Ба Ирон Сикандар чу лашкар кашид,
Сари Дори Ирон ба ханҷар кашид.

Ҳахома дар ин ҷанг муҳофиз буд,
Сикандар дар ин ҷанг мубориз буд.

Марафони Юнон зи нав зинда шуд,
Чу парчам ба Эллини оянда шуд.

Сикандар ҳама марзи Ирон гирифт,
Шаҳаншоҳи Ирон ба Юнон гирифт.

На Дорои саввум дигар шоҳ буд,
На Бесе чу қотил дигар шоҳ шуд.

Сикандар вале шоҳи Ирон накушт,
Зи ғам пеши тобути Доро сӯхт.

Зи Лидо ба Ҳинду сари Мод рафт,
Ба Мисру ба Портии аҷдод рафт.

Аз ин баъд ба Турон бизад лашкараш,
Ба аҷдоди тоҷик бизад ханҷараш.

Ба Суғду ба Хоразму Бохтар расид,
Сари кӯҳи Помири Ховар расид.

Кӯҳистони тоҷик чу Эллин шуд,
Нигаҳдори фарҳанги дерин шуд.

Сикандар дар ин ҷанг ҷавонмарг шуд,
Бишуд решааш хушку бебарг шуд.

Вале найзаи ӯ, ки рафт аз камон,
Биафтид ба марзи ҳама ориён.

Дарахте бишуд сабз аз он дар замин,
Чу рамзе ба фарҳанги олитарин.

(اسکندر مکدونی و جنگ یونان با ایران (سالهای 356 -323 تا میلاد 

چو اسکندری شاه یونان شد،
دوشاخه محافظ انسان شد.

ولی شاخ او نه ز حیوان بود،
نه از میش کوه و ز گاوان بود.

چنین نام به او داد مسلمان ما،
چرا زور او بود چو حیوان ما.

چو زولقرنی (ن) ی را ز شاهان بود،
مگر اهل یونان نه انسان بود؟

چرا نام تحقیر به شاهان شد،
ز اسلام اعراب به یونان شد؟

تمدّن عاری به یونان رفت،
چو فرهنگ ایلّین به رمان رفت.

بومیرنگ فرهنگ به ایران گشت،
تمدّن اشکان و ساسان گشت.

ز ساسان به اعراب تمدّن رسید،
تمدّن ایلّین به گردون رسید.

تمدّن اسلام ز ایلّین بود،
ز ساسان و اشکان دیرین بود.

چنین نام تحقیر به شاهان چرا،
به اجداد ایلّین و یونان چرا؟

سیکندر ز شاهان مکدون بود،
که سرور به شاهان گردون شد.

و این شهرت او نه افسانه بود،
چرا مرز گردون به او خانه بود.

پلوترخ ز یونان روایت گفت،
که کاخی ز ایفیس گیراسترت سوخت.

سیکندر در آن روز تولد شد،
و آن روز به مکدون چو مولود شد.

و فیلّیپ مکدون پدرشاه شد،
و مکدون کوچک شهنشاه شد.

سیکندر به سیزهده چو سالش رسید،
ارسطو استاد به حالش رسید.

از این بعد سیکندر به خوانش بود،
چو جسمش به ورزش دانش بود.

هیرادات ز تاریخ روایت بافت،
ارسطو ز منطق سیاست ساخت.

سیکندر ز تاریخ روایت گرفت،
ز استاد منطق سیاست گرفت.

ولی جنگ و کوشتن روایت نبود،
سیاست چو منطق حمایت نبود.

فیلّیپ داد به او درس کوشتن را،
بریدن، کشیدن و سوختن را.

بریدن گره را نه منطق بود،
کشیدن زره را نه منطق بود.

نه کوشتن، نه سوختن سیاست بود،
چرا جنگ تقدیر-خیانت بود.

خیانت به عمری، که کوتاه شد،
خیانت به عمری، که گمراه شد.

فیلّیپ را چو پوسن بکُشت ناگهان،
سیکندر بشد شاه یونانیان.

از این بعد سیکندر نه خوانش داشت،
نه ورزش به جسم و به دانش داشت.

چرا جنگ و سوختن چو دانش شد،
بریدن و کوشتن چو خواهش شد.

همه مرز یونان اتاعت گرفت،
و بالکن ز یونان حمایت گرفت.

شهنشاه یونان به قدرت رسید،
چو کشتی دریا به سرعت رسید.

به ایران سیکندر چو لشکر کشید،
سر دار ایران به خنجر کشید.

هخامه در این جنگ محافظ بود،
سیکندر در این جنگ مبارز بود.

مرفان یونان ز نو زنده شد،
چو پرچم به ایلّین آینده شد.

سیکندر همه مرز ایران گرفت،
شهنشاه ایران به یونان گرفت.

نه دارای سوم دیگر شاه بود،
نه بیسی چو قاتل دیگر شاه شد.

سیکندر ولی شاه ایران نکُشت،
ز غم پیش تابوت دارا سوخت.

ز لیدا به هند و سر ماد رفت،
به مصر و به پارتی اجداد رفت.

از این بعد به توران بزد لشکرش،
به اجداد تاجیک بزد خنجرش.

به سغد و به خوارزم و باختر رسید،

سر کوه پامیر خاور رسید.

کوهستان تاجیک چو ایلّین شد،
نگهدار فرهنگ دیرین شد.

سیکندر در این جنگ جوانمرگ شد،
بشد ریشه‌اش خشک و بی‌برگ شد.

ولی نیزة او، که رفت از کمان،
بيفتید به مرز همه آریان.

درختی بشد سبز از آن در زمین،
چو رمزی به فرهنگ عالی‌ترین.

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *