«Тоҷикнома»- Давлати Порт(Парфия) — Шаҳаншоҳи паҳлавӣ ва сулолаи Ашкониён(солҳои 250 пеш аз мелод — 227 мелодӣ). боби 13

Аз китоби «Тоҷикнома»

Боби 13. Давлати Порт(Парфия) — Шаҳаншоҳи паҳлавӣ

ва сулолаи Ашкониён(солҳои 250 пеш аз мелод — 227 мелодӣ)

Ҳахома шаҳаншоҳи Ирон буд,
Ва Портӣ чу сатрап зи Турон буд.

Хати сарҳадаш рафт ба Дашти Кабир,
Ба Гиркону бар Мод расид нури тир.

Агар сарҳаде буд зи кӯҳ то ба дашт,
Биафтид зи кӯҳ нур ба Портӣ шикаст.

Ҳама марди Ирон ба Портӣ расид,
Ҳама аспи шоҳон ба Портӣ давид.

Дар ин марзи орӣ зи Пешдод буд,
Зи Зардушту Ҷамшеду аҷдод буд.

Каёнро ба Турон дар он ҷанг буд,
Ва ин марзи Турон чӣ сурх ранг буд.

Аз ин марзи таърих бирафтанд ҳама,
Чу реге ба саҳро бихӯфтанд ҳама.

Чаро боди таърих вазад солҳо,
Занад пайкару сар, канад болҳо.

Курушро бибурд бод аз ин ҷо ба кӯҳ,
Бизад хуни ӯ бод аз ин ҷо ба рӯҳ.

Бибурд Дори аввал ба саҳрои дур,
Ҳамон Шераки зӯр чу боди сабур.

Сикандар аз ин марз бирафту нагашт,
Чу боди сияҳ рӯи саҳрову дашт.

Селевкӣ сари худ дар ин бод сӯхт,
Ва тоҷаш ба ин найзаи бод дӯхт.

Вале Порти сатрап шаҳаншоҳ шуд,
Ба саҳрои кӯчӣ яқин моҳ шуд.

Расид қавми доҳон ба Порти кӯҳан,
Ба парни сакоӣ бишуд ҳамватан.

Ва ин марзи орӣ бишуд паҳлавӣ,
Ба дунёи Ховар бикард раҳбарӣ.

Сакистону Гиркон бишуд марзи ӯ,
Кӯҳистони Турон бишуд марзи ӯ.

Ба Мисру ба Бобул расид лашкараш,
Ба Ҳинду чу кокул қапид пайкараш.

Чу Аршак бишуд шоҳи ашкониён,
Бизад теғи Паҳлав ба юнониён.

Ва ин ҷанги Паҳлав ба Эллин буд,
Ба аҷдоди Юнони дерин буд.

Чу Митридати ду бишуд шоҳи нав,
Ба Эллин зи Румон расид шоҳи нав.

Шаҳаншоҳи Румӣ ба қудрат расид,
Тамаддуни Эллин ба ғурбат кашид.

Ба Паҳлав, ки шуд раҳбари ориён,
Расид «муждаи» ҷанг зи румониён.

Аз ин баъд ҳама ҷанг ба Румон буд,
Ва ин ҷанги Румон ба Ашкон буд.

Красса ва Антон бикарданд ҷанг,
Сари паҳлавиро бикарданд танг.

Траян ва Луцӣ ва Септим буд,
Ва Аврелии Марк зи олим буд.

Вале ҷанги Румон намешуд тамом,
Чаро ҷанги Ашкон ҳамекард давом.

Чаро ҷанги Румону Ашкон буд,
Ва ин ҷанги сӯзону тӯлон буд?

Магар Порти Турон зи Юнон набуд,
Зи фарҳанги Юнону Румон набуд?

Шаҳаншоҳи Румон чӣ фарҳанг дошт,
Ба фарҳанги Эллин чаро ҷанг дошт?

Тамаддуни Ирон ба Юнон расид,
Зи Юнони Эллин ба Румон расид,

Вале асли фарҳанг ба Румон рафт,
Ва ё нақли найранг зи Юнон рафт?

Ҳеродот ба Румон ривоят бибофт,
Ки Ирон ба Юнон чаро ҷанг бохт.

Арасту зи мантиқ сиёсат биҷӯст,
Ки Ирон дар ин ҷанг ниҳоят бисӯхт.

Арасту бигуфт қиссаи барбарӣ,
Ки Ирони орӣ накард сарварӣ.

Зи Митро, зи Маздо нарафт қиссае,
Зи дунёи Зардушт нарафт ҳиссае.

Нагуфтанд ба Румон, ки Зардушт буд,
Ва дунёи Кайҳон варо пушт буд.

Зи Ҷамшеду тахташ набурданд хабар,
Ки шоҳони орӣ намурданд дигар.

Нагуфтанд Авесто ба оташ заданд,
Чу хокистари дин ба хокаш заданд.

Нагуфтанд диадох бишуд барбарӣ,
Ки барбар ба Ирон кунад раҳбарӣ.

Ва Румон надонист, ки Ирон буд,
Чу фарҳанги волои Инсон буд.

Тамаддуни орӣ зи Яздон буд,
На барбар, на ваҳшиву ҳайвон буд.

Вале ҷанги Румон ба барбар бишуд,
Ва гӯё, ки барбар зи Ховар бишуд.

Вале ори паҳлав на барбар буданд,
Тамаддуни ору зи Ховар буданд.

Дар ин ҷанги Румону ашкониён,
На Ашкон на Румон шуданд ғолибон.

Агарчанд, ки Румон саросар бишуд,
Зи қудрат ба Ашкон баробар бишуд.

Тамаддуни Ашкон ба Сосон расид,
Зи Ирони Сосон ба Турон расид.

Кӯхистони тоҷик чӣ таърих дошт,
Тамаддуни Румон муаррих дошт.

 (دولت پارت (پرفیه) -شهنشاه پهلویی و سلالة اشکانیان (سالهای 250 پیش از میلاد-227 میلادی

هخامه شهنشاه ایران بود،
و پارتی چو سطرپ ز توران بود.

خط سرحدش رفت به دشت کبیر،
به گیرکان و بر ماد رسید نور تیر.

اگر سرحدی بود ز کوه تا به دشت،
بيفتید ز کوه نور به پارتی شکست.

همه مرد ایران به پارتی رسید،
همه اسپ شاهان به پارتی دوید.

در این مرز عاری ز پیشداد بود،
ز زردشت و جمشید و اجداد بود.

کیان را به توران در آن جنگ بود،
و این مرز توران چه سرخ رنگ بود.

از این مرز تاریخ برفتند همه،
چو ریگی به سه را بخوفتند همه.

چرا باد تاریخ وزد سالها،
زند پیکر و سر، کند بالها.

کوروش را ببُرد باد از این جا به کوه،
بزد خون او باد از این جا به روح.

ببُرد دار اوّل به صحرای دور،
همان شیرک زور چو باد صبور.

سیکندر از این مرز برفت و نگشت،
چو باد سیه روی صحرا و دشت.

سیلیوکی سر خود در این باد سوخت،
و تاجش به این نیزة باد دوخت.

ولی پارت سطرپ شهنشاه شد،
به صحرای کوچی یقین ماه شد.

رسید قوم داهان به پارت کهن،
به پرن سکایی بشد هم‌وطن.

و این مرز عاری بشد پهلویی،
به دنیای خاور بکرد رهبری.

سکیستان و گیرکان بشد مرز او،
کوهستان توران بشد مرز او.

به مصر و به بابل رسید لشکرش،
به هند و چو کاکل قپید پیکرش.

چو ارشک بشد شاه اشکانیان،
بزد تیغ پهلو به یونانیان.

و این جنگ پهلو به ایلّین بود،
به اجداد یونان دیرین بود.

چو میتریدت دو بشد شاه نو،
به ایلّین ز رمان رسید شاه نو.

شهنشاه رومی به قدرت رسید،
تمدّن ایلّین به غربت کشید.

به پهلو، که شد رهبر آریان،
رسید «موژدی» جنگ ز رمانیان.

از این بعد همه جنگ به رمان بود،
و این جنگ رمان به اشکان بود.

کرسّه و انتان بکردند جنگ،
سر پهلوی را بکردند تنگ.

ترین و لوتسی و سیپتیم بود،
و اوریلی مرک ز عالم بود.

ولی جنگ رمان نمی‌شد تمام،
چرا جنگ اشکان همی‌کرد دوام.

چرا جنگ رمان و اشکان بود،
و این جنگ سوزان و طولان بود؟

مگر پارت توران ز یونان نبود،
ز فرهنگ یونان و رمان نبود؟

شهنشاه رمان چه فرهنگ داشت،
به فرهنگ ایلّین چرا جنگ داشت؟

تمدّن ایران به یونان رسید،
ز یونان ایلّین به رمان رسید،

ولی اصل فرهنگ به رمان رفت،
و یا نقل نیرنگ ز یونان رفت؟

هیرادات به رمان روایت بافت،
که ایران به یونان چرا جنگ باخت.

ارسطو ز منطق سیاست جوست،
که ایران در این جنگ نهایت سوخت.

ارسطو بگفت قصّة بربری،
که ایران عاری نکرد سروری.

ز میت را، ز مزدا نرفت قیس (س) ه‌ای،
ز دنیای زردشت نرفت حس (س) ه‌ای.

نگفتند به رمان، که زردشت بود،
و دنیای کیهان ورا پشت بود.

ز جمشید و تختش نبردند خبر،
که شاهان عاری نمردند دیگر.

نگفتند اوستا به آتش زدند،
چو خاکستر دین به خاکش زدند.

نگفتند دیداخ بشد بربری،
که بربر به ایران کند رهبری.

و رمان ندانست، که ایران بود،
چو فرهنگ والای انسان بود.

تمدّن عاری ز یزدان بود،
نه بربر، نه وحشی و هیوان بود.

ولی جنگ رمان به بربر بود،
و گویا، که بربر ز خاور بود.

ولی آر پهلو نه بربر بود،
تمدّن آر و ز خاور بود.

در این جنگ رمان و اشکانیان،
نه اشکان نه رمانشدند غالبان.

اگرچند، که رمانسراسر بود،
ز قدرت به اشکان برابر شد.

تمدّن اشکان به ساسان رسید،
ز ایران ساسان به توران رسید.

کوخستان تاجیک چه تاریخ داشت،
تمدّن رمان مورخ داشت.

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *