Забони тоҷикӣ

Забони тоҷикӣ, ки дар пайванди маҳкам бо гўишҳои ҳамрешаи худ  забони дарӣ ва форсӣ  дар ҷараёни даҳҳо садсолаҳои таърихӣ ҳамчун забони тамаддунбахш дар минтақаҳои густурдаи ҷаҳон аз мавқеияту азамати фарҳангии вижа бархўрдор аст, бисту чаҳор сол аст, дар зодгоҳи худ мақоми пешина ва деринаи худро соҳиб шуда, чун дар асри тиллоии тамаддуни тоҷикон – аҳди […]

Continue Reading

Тавонгарӣ ба ҳунар аст, на ба мол

Дар ҳунар кӯш, ки зар чизе нест, Ганҷу зар пеши ҳунар чизе нест. Ҳунаре неҳ, ки диҳад симу зарат, Ҳунари аз дилу ҷон ранҷбарат. Ҳунар сармояи гаронест, ки онро бо ягон дороӣ, сарват, симу зар иваз кардану харидан номумкин аст. Ҳунар инсонро бузургию шаҳомат бахшида ӯро болидарӯҳ мегардонад. Ҳунар зиндагиро зебоӣ мебахшад. Шахси боҳунар дарахти […]

Continue Reading

Китоб мӯниси ҷону дил аст

Аниси кунҷи танҳоӣ китоб аст, Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст. Оре, китоб ёр, беҳтарин дӯстдору ғамхор нишондиҳандаи ҳаёти осоиштаву мададгори инсон аст. Китоб манбаи ягонаи пайдоиши илму дониш ва фазлу эҳсони инсони комил ба шумор меравад. Агар кас як умр ба мутолиаву омӯзиши он машғул бошад, чизеро талаф намедиҳад. Китоб ба инсон беҳтарин розҳо, маълумотҳо […]

Continue Reading

Дониш андар дил чароғи равшан аст…

Дониш андар дил чароғи равшан аст, В-аз ҳама бад бар тани тy ҷавшан аст. Дониш чароғи ақл, қуввати дил, дороиву сарват ва ҷавшани бузургест, ки касро аз ҳама гуна ранҷу азоб кулфату дард ва афсурдагиву эҳтиёҷ дур месозад. Дониш барои инсон мояи манбаи фазлу камол буда, инсонро бузургдил мегардонад. Шахси донишманд дар ягон давру замон […]

Continue Reading

Убайди Зоконӣ — Ҳикоятҳо аз рисолаи «Ахлоқулaшроф»

Ҳикоят   Яке аз бузургон фарзанди худро… дар аснои васоё  фармуда бошад, ки: зй писар! Зинҳор бояд ки забон аз лафзи «наам» гўш дорӣ ва пайваста лафзи «ло» бар забон ронӣ ва яқин донӣ, ки то кори ту бо «ло» бошад, кори ту бо «ло» бошад ва то бар лафзи ту «наам» бошад, дили ту […]

Continue Reading

Ифтихор аз Ватан дорем

Тоҷикистон, меҳри покат дар дилу ҷони ман аст, Офтоби шӯълапошат соя бар сад гулшан аст. Меҳри поки мардумат меҳри бузурги модарон, Мардуми меҳмоннавозат фахри даврони ман аст. Тоҷикистон кишвари бузургест, ки саропо меҳрофарину дилнишин, бузургмардуму дилфиреб аст. Меҳри бузурги ин сарзамин ҳар як инсони асилро дар дилу дар ҷон аст. Сарзамини дилфиреб аст, макони бузургони […]

Continue Reading

Душанбе – пойтахти Тоҷикистон

Аҷаб шаҳри дилороӣ Душанбе, Хаёлам зеби дунёӣ Душанбе Душанбе шаҳри зебо ва калонтарини тоҷикон буда, имрӯз пойтахти Тоҷикистони азизамон мебошад. Ҳамаи мо медонем, ки Душанбе пеш аз Инқилоби Октябр як деҳаи хурдакаки камаҳолӣ буд. Бо вуҷуди хурд буданаш дар Бухорои Шарқӣ бо бозорхои калони хариду фурӯши мол маълуму машҳур буд. Одамон аз гирду атроф ва […]

Continue Reading

Устод – беҳтарин падар

Ҳар киро дар зиндагӣ устодест. Имрӯз чӣ муаллиму чӣ духтур, чӣ ронанда ва чӣ коргару бофанда ҳама устодону шогирдони худро доранд. Ҳамаро дар ҳаёт касе омӯзонидааст. Ягон кору амал, ягон пешравию афзалият, ягон бурду бохт безаҳмат, бемашаққату қадршиносии устоде ба авҷи аълое намерасад. Инсон даме, ки чашм ба олами ҳастӣ мекушояд, албатта бо як ҳусну […]

Continue Reading

Сулҳ пойдори мо

Сулҳ баҳорест, баҳор оварад, Равнақи шодиву барор оварад. Сулҳ диҳад шаршараи ҷӯи об, Сулҳ диҳад ҳусни пур аз обутоб. Оре, сулҳ мафҳумест бузургу пуробуранг, ифодакунандаи амният, осоиштагӣ, озодӣ, истиқлолият ва нишонаи ободию зиндагии ороми давлату миллат. Сулҳ таҷассумгари шодиву нишот, ҳамдигарфаҳмӣ, озодихоҳиву ватандӯстист. Тавре шоири сулҳҷӯ Турсунзода гуфтааст: Сулҳ дар гул-гул шукуфтанҳои ҷонон кишвар аст, […]

Continue Reading

Бадое-ул-вақое-Қисми (охир) 11

Ҳикояти маймуни ошпаз                 Восифӣ мегўяд: Мирзоабўюсуф ном ҷавони зебоеро, ки дўсти ман буд, бемории диққи нафас ориз шуд. Табибон ҳарчанд ўро муолиҷа карданд, фоидае набахшид. Охир ў чунон лоғар, наҳиф, заиф ва заҳир шуда хушкид, ки одам аз симояш меҳаросид. Маро тоқате намонд, ки ўро бад-он ҳол бинам. Ночор аз Ҳирот сафар ихтиёр карда, […]

Continue Reading

Бадое-ул-вақое-Қисми 10

НАҚЛҲОИ ВОСИФӢ ДАР БОРАИ УЛУҒБЕК   МИРЗО Восифӣ мегўяд: рўзе Муҳаммадамини Мирак, ки садри дарбори султон Муҳаммад буд ба бандихона омада гуфт, ки ҳазрати султон ба мусоҳабати шумо ифтихор менамоянд ва мегўянд, ки: «Аз хулқи некўи он кас умед карда мешавад, ки ҳар пагоҳ баъд аз таом дар ҳузури мо якчанд оят «Қуръон» хонанд, баъд аз […]

Continue Reading

Бадое-ул-вақое-Қисми 9

РАДИФИ  ИН  ҚАСИДА ОМАДА ЯКСАР ГУЛИ СЕРОБ То намояд роҳ, булбулро сўи гулзор гул, Пораҳои ҷомаи худ баст бар ҳар хор гул… Баргҳояш дар талош афтода бар болои ҳам, Резаи зар кард азбас дар чаман исор 3 гул. Дар чаман ҳар сў набошад лолаҳо, к-оташ задаст —Ошёни булбулонро аз сари озор гул. Дар чаман мехонд […]

Continue Reading

Бадое-ул-вақое-Қисми 8

ЁДДОШТИ   ВОСИФӢ   ДАР   БОРАИ   ИМТИҲОН  КАРДАНИ АҲЛИ КАМОЛ ӮРО ДАР ИНШОНАВИСӢ ВА ЁФТАНИ МУАММО Восифӣ дар ин бора мегўяд: ҷамъе аз фозилони Самарқанд дар хонаи хоҷа Амиракои Шоҳӣ2 ба расми меҳмонӣ ҷамъ шудаанд. Дар он маҷлис гуфтугўи муаммо ва иншо ба миён омадааст. Яке аз онҳо гуфтааст ки: «Агар иншонависӣ ва муаммоёбӣ чунон аст, ки […]

Continue Reading

Убайди Зоконӣ — Рисолаи дилкушо қисми 3

Ҳикоят   Шахсе меҳмонеро дар зери хона хобонид. Ними шаб садои хандаи вайро дар болохона шунид. Пурсид, ки дар он ҷо чӣ мекунӣ? Гуфт:— Дар хоб ғалтидаам. Гуфт:— Мардум аз боло ба поин ғалтанд, ту аз поин ба боло ғалтидӣ? Гуфт:— Ман ҳам ба ҳамин механдам. Ҳикоят   Маҷди Ҳамгар 96 зане зиштрў дар сафар […]

Continue Reading

Бадое-ул-вақое-Қисми 7

ДАР БОРАИ ГУРЕЗОНДАНИ ВОСИФӢ ДУХТАРАКИ АСИРА — МОҲЧУЧУКРО Восифӣ мегўяд: баъд аз ду рўзи фалокати амир Ёдгор ба пеши амир Шоҳвалӣ рафтам. Дар он ҷо Султонвалӣ (писари Шоҳвалӣ)-ро дидам, ки гиребони худро пора-пора карда ва чунон гириста, ки чашмонаш варамидаанд. Чун фақирро дид, фарёд баровард ва гуфт: — Махдумо! Маро бубахшед ва ҳар ҳаққе,  ки […]

Continue Reading

Бадое-ул-вақое-Қисми 6

ДАР БОРАИ ҶАНГИ МИРХАЛИЛ БО МУФРИДИ ҚАЛАНДАР          Восифӣ мегўяд: дар Ҳирот Мирхалил ном саидзодае буд, ки саромади ятимони панҷ дарвоза ва нўҳ булуки Ҳирот буд. Ҳамаи паҳлавонон дар ятимӣ сари таслим ба пеши ў фуруд оварда буданд. Дар ў хоҳиши чангидан бо Муфриди қаландар пайдо шуд ва ба пеши султон Ҳусайнмирзо омада гуфт: —Маро […]

Continue Reading

Бадое-ул-вақое-Қисми 5

ДАР БОРАИ МУБОРИЗА КАРДАНИ ПАҲЛАВОН МУҲАММАДИ МОЛОНӢ БО ФИЛ Восифӣ аз Мирмуҳаммад Юсуф нақл карда мегўяд: дар соли 900 ҳиҷрӣ (1495) вақте ки султон Ҳусайнмирзо дар яйлоқи Чилдухтарон хайма ва саропарда зада буд, аз подшоҳи Деҳлӣ ба ў як фил бо қумошҳои ҳиндӣ тўҳфа омад. Он фили манглусӣ буд. Мардумоне, ки Ҳиндустонро саёҳат карда буданд, […]

Continue Reading

Бадое-ул-вақое-Қисми 4

ЁДДОШТИ ВОСИФӢ ДАР БОРАИ РАССОМ БЕҲЗОД ВА СУРАТИ НАВОӢ Васифӣ дар ёддошти худ дар муқаддимаи тасвири Мир Алишер мегўяд: подшоҳон ҳамеша ҷамъе аз мусав-вирони (рассоми) сеҳрофарин ва наққошони бадоеъ-оинро дар дарбори худ нигоҳ дошта, назари илтифот ба ҳоли эшон гумоштаанд. Чунки ин тоифаи тарабангез ва ин фирқаи латофатомез сабаби хурсандии оммаи аҳли оламанд. Бинобар ин подшоҳи мабрур […]

Continue Reading

Убайди Зоконӣ — Рисолаи дилкушо қисми 2

Ҳикоят Шайтонро пурсиданд, ки кадом тоифаро дўст дорй? Гуфт: — Даллолонро. Гуфтанд: — Чаро? Гуфт: —Аз баҳри он ки ман ба сухани дурўғ аз эшон хурсанд будам. Эшон савганди дурўғ низ бад-он афзуданд. Ҳикоят Ҷанозаеро ба роҳе мебурданд. Дарвеше бо писар бар сари роҳ истода буданд. Писар аз падар пурсид, ки бобо дар ин ҷо […]

Continue Reading

Бадое-ул-вақое-Қисми 3

ЁДДОШТҲОИ ВОСИФӢ ДАР БОРАИ НАВОӢ ВА ҶОМӢ, КИ АЗ КАСОНИ ДИГАР ШУНИДААСТ              Пеш аз навиштани ин қисми ёддоштҳои Восифӣ ҳамин нуктаро қайд карда гузаштан даркор аст, ки ў ин гуна воқеаҳоро аз Мавлоно Соҳиби Доро, ки хеши худаш буда аз ҳамсўҳбатони доимии Навоӣ аст ва аз Шайх Баҳлул, ки хидматгорм доимии Навоӣ аст ва […]

Continue Reading